کەنداوی ها لۆنگ؛ کێبڕکێی نێوان پاراستنی سروشت و هەژموونی گەشتیاری

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

کەنداوی "ها لۆنگ" لە وڵاتی ڤێتنام، کە یەکێکە لە جوانترین و ناوازەترین شوێنەوارە سروشتییەکانی جیهان، دەچێتە قۆناغێکی نوێ و هەستیاری پاراستنەوە. دەسەڵاتدارانی ڤێتنام کۆمەڵێک بڕیاری توندیان بۆ پاراستنی دوورگە کلسینەکان و ئەو سیستەمە ژینگەییە دەریاییە دەگمەنە ڕاگەیاندووە کە بەهۆی چالاکییە مرۆییەکانەوە کەوتوونەتە مەترسییەوە. ئەم شوێنە تەنها سەرچاوەیەکی داهات نییە، بەڵکو بەشێکی دانەبڕاوە لە ناسنامەی ژینگەیی گۆی زەوی.

زانایانی بواری ژینگە و ئۆقیانووسەکان بە توندی ئاگاداری دەدەن کە زیادبوونی بێسەروبەری ژمارەی گەشتیاران و دیاردەی گۆڕانی کەشوهەوا، هەڕەشەی ڕاستەقینەن بۆ سەر ڕەفە مەرجانییەکان و کوالێتی ئاوی کەنداوەکە. بەپێی ڕێسا نوێیەکان، هاتوچۆی کەشتییە گەشتیارییە گەورەکان سنووردار دەکرێت و سیستەمێکی نوێ بۆ بەڕێوەبردنی پاشماوەکان جێبەجێ دەکرێت. هەروەها، توێژەران مانگی دەستکرد بەکاردەهێنن بۆ چاودێریکردنی وردی داخورانی بەردەکان و گۆڕانکارییەکانی فرەچەشنی بایۆلۆژی لە ناوچەکەدا.

حکومەتی ڤێتنام هەوڵ دەدات کۆمەڵگە ناوخۆییەکان و ئەو گوندنشینانەی لەسەر ئاو دەژین، بخاتە ناو بەرنامەکانی پاراستنەوە تا هاوسەنگییەک لە نێوان پێداویستییە ئابوورییەکان و بەرپرسیارێتی ژینگەیی دروست بکات. سەرکردە کولتوورییەکان جەخت دەکەنەوە کە "ها لۆنگ" تەنها تاشەبەرد و ئاو نییە، بەڵکو شوێنی لەدایکبوونی ئەفسانە کۆنەکانی ڤێتنامە دەربارەی ئەژدیهاکان، و پاراستنی ئەم شوێنە پاراستنی فۆلکلۆر و مێژووی نەتەوەیەکە.

ئەم کەنداوە ئەفسوناوییە لە ساڵی ١٩٩٤دا خرایە لیستی شوێنەوارە جیهانییەکانی یونسکۆ و ساڵانە ملیۆنان کەس لە هەموو جیهانەوە بۆ بینینی دیمەنە ناوازەکانی سەردانی دەکەن. سروشتی ئەم شوێنە بە شێوەیەکە کە مرۆڤ هەست دەکات لە جیهانێکی تردایە، و ئەمەش وای کردووە پاراستنی ببێتە ئەرکێکی نێودەوڵەتی.

مانەوە و بەردەوامیی کەنداوی ها لۆنگ دەکرێت ببێتە نموونەیەکی سەرکەوتوو بۆ هەموو جیهان کە چۆن دەکرێت جوانییە سروشتییەکان بپارێزرێن لە جیهانێکدا کە پیشەسازی و گەشتیاری خەریکە هەموو شتێک دادەماڵن. داهاتووی ئەم کەنداوە تاقیکردنەوەیەکی گەورەیە بۆ مرۆڤایەتی کە ئایا دەتوانێت دەستبەرداری هەندێک قازانجی کاتی بێت لە پێناو پاراستنی میراتێکی هەمیشەیی؟

سەرچاوە: بەرنامەی ژینگەی یونسکۆ، ئەنجومەنی میراتی نیشتمانی ڤێتنام

PM:04:52:22/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 64 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌