ڤیکتۆر هوگۆ؛ ڕابەرە ئەدەبییەکەی فەرەنسا و هاواری دادپەروەری بۆ جیهانی مۆدێرن

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

کەلەپوورە ئەدەبی و فیکرییەکەی ڤیکتۆر هوگۆ، یەکێک لە دیارترین سیماکانی ئەدەبیاتی جیهانی، بوژانەوەیەکی گەورە و بەرچاو بەخۆیەوە دەبینێت. چاپە نوێیەکانی ڕۆمانەکانی و دۆزینەوەی کۆمەڵێک نامەی بڵاونەکراوەی، وێنەیەکی زۆر قووڵتر و وردتر لەم نووسەرە وەک بیرمەندێکی سیاسی و ڕێبەرێکی ئەخلاقی نیشان دەدەن. هوگۆ تەنها نووسەر نەبوو، بەڵکو پارێزەرێکی سەرسەختی مافەکانی مرۆڤ بوو کە وشەکانی وەک چەکێک دژی نایەکسانی بەکارهێناوە و ئێستاش وشەکانی لە هەموو کات زیاتر دەنگیان هەیە.

مێژوونووسانی کولتووری جەخت لەوە دەکەنەوە کە نووسینەکانی هوگۆ، بەتایبەتی شاکارەکانی وەک "بێدەرەتانەکان" (Les Misérables) و "کۆزێتی نۆتردام"، بەردەوامن لە ئیلهامبەخشین بەو بزووتنەوە کۆمەڵایەتیانەی کە کار بۆ دادپەروەری، بنبڕکردنی هەژاری و پاراستنی کەرامەتی مرۆڤ دەکەن. خوێندنەوە گشتییەکان و نمایشە شانۆییە گەورەکان لە سەرانسەری ئەوروپادا، وشەکانی ئەویان گەڕاندووەتەوە ناو جەرگەی گفتوگۆ سیاسییەکان دەربارەی قەیرانی کۆچبەران، نایەکسانی چینایەتی و پرسی ئاوارەیی، کە ئەمەش نیشانەی زیندوویی هەمیشەیی فکرەکەیەتی.

پێشانگا نوێیەکانی پاریس تیشکێکی تایبەت دەخەنە سەر ساڵانی دوورخستنەوەی هوگۆ بۆ دوورگەی جێرزی و گێرنزی، و دژایەتیکردنی دەسەڵاتی تاکڕەوی ناپۆلیۆنی سێیەم، کە نیشانی دەدەن چۆن ئەدەب دەتوانێت ببێتە قەڵایەک لە دژی ستەمکاری. پسپۆڕان دەڵێن تێکەڵکردنی ناوازەی شیعر، چیرۆک و چالاکیی مەیدانی لە ژیانی هوگۆدا، وێنەی نووسەری وەک "ویژدانی گشتی" نەتەوەیەک لە مێژوودا چەسپاندووە، ئەو نووسەرەی کە ئامادە نەبوو بێدەنگ بێت لە بەرامبەر زوڵمدا.

ڤیکتۆر هوگۆ لە ساڵی ١٨٠٢ لەدایکبووە و بووە یەکێک لە کاریگەرترین دەنگەکانی فەرەنسا و جیهان لە سەدەی نۆزدەهەمدا، کە سەدەی شۆڕش و گۆڕانکارییە گەورەکان بوو. ژیانی ئەو پڕ بوو لە تێکۆشان، لە لەدەستدانی ئازیزانییەوە تا دەگاتە بەرگریکردن لە هەژارترین چینەکانی کۆمەڵگە، ئەمەش وای کردووە بەرهەمەکانی ڕەنگدانەوەی ڕاستەقینەی ئازارەکانی مرۆڤایەتی بن.

دوو سەدە دوای کۆچی دوایی، بانگەوازەکەی بۆ بەزەیی، ئاشتی و ئازادی بە زیندووییەکی بێوێنە ماوەتەوە. هوگۆ پێمان دەڵێت کە "تاریکی دەتوانێت هەبێت، بەڵام ڕووناکی هەمیشە سەردەکەوێت"، و ئەم پەیامە متمانەبەخۆبوونی بەخشیوەتە هەموو ئەو کەسانەی کە هێشتا بڕوایان بە جیهانێکی دادپەروەرتر هەیە.

سەرچاوە: کتێبخانەی نیشتمانی فەرەنسا، گۆڤاری ئەدەبی ئەوروپی

PM:04:49:22/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 16 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌