هانیباڵ؛ کاتێک خەیاڵی سینەمایی و فەلسەفەی تاریک لەسەر یەک مێزی ژەمەکان کۆدەبنەوە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

زنجیرەی "هانیباڵ" کە یەکێکە لە دیارترین بەرهەمە تەلەفزیۆنییەکانی ئەمدواییە، زۆر لە درامایەکی پڕ لە هەستوبزوێن (thriller) و پۆلیسی و ترسناک تێدەپەڕێت، بەڵکو وەک ئاوێنەیەکی دەروونیی یەکجار ئاڵۆز و ترسناک وایە کە ڕاستەوخۆ ڕوبەڕووی دەموچاوە شاراوە، پەراوێزخراو و تاریکەکانی ناو ناخی کۆمەڵگە کراوەتەوە. ئەم بەرهەمە هونەرییە لە پشت پەردەی توندوتیژییە ڕێکخراو و ئەستێتیکییەکانی و گفتوگۆیەکی فەلسەفیی ئێجگار قووڵ و تەمومژاوی، باس لە تێکچوونی ناسنامە، داڕمانی ئەخلاق و ئەو هێڵە تەنک و لێڵە دەکات کە لە نێوان بلیمەتییەکی بێوێنە و شێتایەتییەکی کوشندەدا بوونی هەیە و جیاکردنەوەیان مەحاڵ دەکات.

کارەکتەری "هانیباڵ لێکتەر" لەم زنجیرەیەدا تەنها وەک تاوانبارێکی سادە و دڕندە پیشان نادرێت کە بەدوای قوربانییەکانیدا بگەڕێت بۆ تێرکردنی غەریزەکانی، بەڵکو وەک فەیلەسوفێکی نائارامکەرەوە و وێناکارێکی لێهاتوو دەردەکەوێت، کە بەردەوام پرسیارە بنەڕەتییەکان لەبارەی چەمکی جوانی، سنوورەکانی قبوڵکردنی مرۆیی و ئەو هێڵانە دەکات کە عەقڵانییەت بۆ مرۆڤی مۆدێرن دیارییان کردووە. ئەو بە شێوەیەکی زیرەکانە بینەر ناچار دەکات سەیری ئەو بەشانەی ناوەوەی خۆی بکات کە هەمیشە هەوڵی شاردنەوە یان نکۆڵیکردنیان داوە، بەمەش جۆرە ترسێکی دەروونیی بەردەوام و بێزارکەر لە ناو هۆشیاریی بینەردا دروست دەکات.

ئەم زنجیرەیە بە تەواوی شێوازی گێڕانەوەی چیرۆکی تاوانی لە مێژووی سینەما و تەلەفزیۆندا گۆڕی، بەوەی لە جیاتی جەختکردنەوە لەسەر کرداری فیزیکی و ڕاوەدوونانی پۆلیسی، هەموو سەرنجی خستە سەر فشاری دەروونی، تێکشکانی مێشک و ململانێی فیکری لە نێوان کارەکتەرەکاندا. لە "هانیباڵ"دا، ساتەکانی بێدەنگی و سەیرکردنەکان زۆر کاریگەرتر و بەرزتر لە هاوار و دەنگە دەنگەکان دەبیسترێن، ئەمەش وای کردووە کە ترسەکە تەنها لەسەر شاشەکە نەمێنێتەوە، بەڵکو لە ناو قووڵایی دەروونی بینەردا بچێنرێت و بۆ ماوەیەکی درێژ دوای تەواوبوونی ئەڵقەکەش لەگەڵیدا بمێنێتەوە.

بەرهەمەکە کە ئیلهامێکی قووڵی لە ڕۆمانە جیهانییەکانی نووسەر "تۆماس هاریس" وەرگرتووە، بە وردی سوودی لە پرۆفایلە دەروونییە ڕاستەقینەکانی تاوانبارە زنجیرەییەکان و بکوژە دەروننەخۆشەکان وەرگرتووە، بەڵام بەرگێکی هونەری، سیمبولی و جوانکاریی (Aesthetic) یەکجار بەرزی بەبەردا کردوون. ئەمەش وای کردووە کە تاوان و کوشتن تەنها وەک ڕووداوێکی ناشرین یان توندوتیژ نەبینرێت، بەڵکو وەک تابلۆیەکی هونەریی ئاڵۆز و پڕ لە مانا نمایش بکرێت کە خوێندنەوەی جیاواز و فەلسەفی بۆ هەموو وردەکارییەکانی هەڵدەگرێت.

لە کۆتایی تێڕامان لەم بەرهەمەدا، هانیباڵ هەموو بینەرێک ڕووبەڕووی کۆمەڵێک پرسیاری ناخۆش و جەرگبڕ دەکاتەوە دەربارەی مەراقی ئەبەدیی مرۆڤ بۆ تێگەیشتن لە تاریکی و ئەو ئارەزووە غەریزییەی کە دەمانەوێت لە شەیتان و سەرچاوەکانی خراپە تێبگەین. زنجیرەکە دەیسەلمێنێت کە هەوڵدان بۆ تێگەیشتن لە خراپە، زۆرجار وەک ڕۆچوون وایە بۆ ناو زەلکاوێک کە ڕەنگە تێیدا مرۆڤ ناسنامەی ڕاستەقینەی خۆی و سنووری نێوان چاکە و خراپەی لێ تێکبچێت.

سەرچاوە: کۆی بەرهەمە ئەدەبییەکانی تۆماس هاریس، لێکۆڵینەوە دەروونییەکانی تاوانناسی، گۆڤارە نێودەوڵەتییەکانی شیکاری فیلم و دراما.

PM:09:04:20/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 92 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌