کتێبخانە بێدەنگەکانی بیابان: زانیارییەک کە با و لم پاراستوویانە

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

لە قووڵایی ناوچە هەرە وشک و دابڕاوەکانی جیهاندا، شوێنەوارناسان خەریکی دۆزینەوەی کتێبخانەگەلێکی سەرسوڕهێنەرن کە نەک لەبەر ئەوەی سوپایەک پارێزگارییان لێکردووە، بەڵکو تەنیا لەبەر ئەوەی بۆ چەندین سەدە لەبیرکراون، تا ئێستا بە ساغی ماونەتەوە.

ئەم کتێبخانە بیابانییانە کە لەناو پاشماوەی باڵەخانە ڕووخاوەکان و ژوورە داخراوەکاندا دۆزراونەتەوە، دەقی دەگمەن دەربارەی ئەستێرەناسی، پزیشکی، فەلسەفە و شیعر لەخۆدەگرن. ئەم دەقانە بەهۆی وشکیی هەوا و دووری لە دەستی مرۆڤ پارێزراون و باس لە زانایانێک دەکەن کە بڕوایان وابووە خوێندنی نهێنییەکانی ئەستێرەکان و تێگەیشتن لە قووڵایی ڕۆحی مرۆڤ، دوو ئەرکی لێک دانەبڕاون و ناتوانرێت لە یەکتر جیا بکرێنەوە.

وردەکارییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەم ناوەندە مەعریفییانە زۆرجار لەسەر ڕێگای کاروان و زیارەتکاران دروست کراون، ئەمەش ڕێگەی بە گەشتیاران داوە نەک تەنیا شتومەک، بەڵکو بیرۆکە و کتێبەکانیش ئاڵوگۆڕ بکەن. بەم شێوەیە گەشتکردن بووەتە ڕێگەیەک بۆ فێربوون و بڵاوکردنەوەی زانست. ئەو شیعرانەی لە نێوان دەقە زانستییەکاندا دۆزراونەتەوە، نیشانی دەدەن کە زانیاری لە ڕابردوودا یەکگرتوو بووە و وەک جیهانی مۆدێرن بۆ پسپۆڕیی توند و دابڕاو دابەش نەکراوە.

لە ڕووی مێژووییەوە، سووتاندنی کتێبخانە گەورەکان هەمیشە وەک کارەسات و نیشانەی لەدەستدانی شارستانیەت بینراوە. بەڵام ئەم کتێبخانە بێدەنگانەی بیابان نیشانەی خۆڕاگریی مەعریفەن؛ ئەوان زانیارییەک بوون کە بە سەبوورییەکی زۆرەوە لە ژێر لمدا چاوەڕێی ساتەوەختی دووبارە دۆزینەوە و درەوشانەوە بوون.

دەرکەوتنی ئەم دەقانە جارێکی تر بیرمان دەخاتەوە کە کەلەپوور و دانایی هەمیشە لە ڕێگەی دەسەڵات و هێزەوە نامێنێتەوە، بەڵکو هەندێکجار لە ڕێگەی بێدەنگی و خۆڕاگرییەوە لە ناو جەرگەی سروشتدا دەمێنێتەوە.

سەرچاوە: گۆڤاری شوێنەوارناسی بیابان، چاودێری کەلەپووری جیهانی

PM:11:52:19/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 92 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌