گەڕەکی سابونکەران و کفتە بەناوبانگەکەی

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

گەڕەکی سابونکەران لە شاری سلێمانی تەنها ناوچەیەکی نیشتەجێبوون نییە، بەڵکو گوزارشت لە مێژوویەکی دێرینی پیشەسازی و کولتووری خواردن دەکات کە ڕەگەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی هەژدەهەم و سەرەتای دامەزراندنی شارەکە. ئەم گەڕەکە کە یەکێکە لە کۆنترین گەڕەکەکانی سلێمانی، چیرۆکی تێکەڵبوونی کار و ژیانی ڕۆژانەی دانیشتووانەکەی دەگێڕێتەوە کە چۆن توانیویانە لە کارێکی ماندووکەرەوە ناسنامەیەکی تایبەت بۆ شارەکەیان دروست بکەن.

مێژووی ئەم گەڕەکە بۆ ساڵی ١٧٨٤ زاینی دەگەڕێتەوە، ئەو کاتەی میرانی بابان بەردی بناغەی شاری سلێمانییان دانا. لەو سەردەمەدا چەند گەڕەکێکی سەرەکی دروستکران، بەڵام سابونکەران جیاواز بوو چونکە زۆربەی دانیشتووانەکەی پیشەوەر بوون و بە کاری دروستکردنی سابوونەوە سەرقاڵ بوون، هەر ئەمەش بوو وایکرد ناوی "سابونکەران" بەسەر ئەو ناوچەیەدا ببڕێت و ببێتە نیشانەیەکی دیاری شار.

پرۆسەی دروستکردنی سابوون لەو سەردەمەدا کارێکی هونەری و ماندووکەر بووە؛ پیشەوەرانی گەڕەکە سەردانی قەسابەکانیان دەکرد بۆ کۆکردنەوەی چەوری (پیوو) و ورگی ئاژەڵەکان، پاشان لە ڕێگەی تێکەڵکردنیان لەگەڵ چەند کەرەستەیەکی تردا، جۆرە سابوونێکیان بەرهەم دەهێنا کە بە سابوونی "سەقەفەت" ناسرابوو. ئەم سابوونە نەک تەنها بۆ خەڵکی گەڕەکە، بەڵکو بۆ تەواوی شار و ناوچەکانی تریش بەکار دەهات.

لە تەنیشت ئەم پیشەسازییە، دیاردەیەکی تری کولتووری لەدایکبوو کە تا ئێستاش بە زیندوویی ماوەتەوە، ئەویش "کفتەی سابونکەران"ە. چیرۆکەکە بەو شێوەیەیە کە پیشەوەرەکان کاتێک چەورییان بۆ سابوونەکە دەهێنا، زۆرجار کەمێک گۆشتی پێوە دەما، ئەوانیش بۆ ئەوەی گۆشتەکە بەفیڕۆ نەچێت، وردیان دەکرد و کفتەیان لێ دروست دەکرد. ئەم خواردنە تامێکی هێندە تایبەتی هەبوو کە بووە جێی سەرنجی هەمووان.

ئەگەرچی ئێستا پیشەی سابوون دروستکردن بە شێوازە کۆنەکە لەو گەڕەکەدا نەماوە و تەکنەلۆژیای نوێ جێگەی گرتۆتەوە، بەڵام "کفتەی سابونکەران" وەک شاکارێکی کولتووری ماوەتەوە. ئێستاش خەڵکی سلێمانی بە شانازییەوە باس لەو خواردنە دەکەن و لە بۆنە و میواندارییەکاندا وەک یەکێک لە باشترین خواردنە ڕەسەنەکان ئامادەی دەکەن.

ئەم گێڕانەوە مێژووییە پشت بە سەرچاوە مێژووییەکانی تایبەت بە بنیاتنانی شاری سلێمانی و یادەوەرییەکانی دانیشتووانی دێرینی گەڕەکی سابونکەران دەبەستێت کە نەوە بۆ نەوە گواستراوەتەوە.