مەحموود بەرزنجی: ئەو ڕێبەرە کوردەی تەحەدای ئیمپراتۆریەتەکانی کرد

 وێستگە ستایل – سۆلین عوسمان

شێخ مەحموودی حەفید لە مێژووی کورددا وەک هێمای بەرخودان، سەرکردایەتی و تێکۆشان بۆ مافی چارەی خۆنووسین دەناسرێت. لە سەردەمێکدا کە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەهۆی ڕووخانی ئیمپراتۆریەتەکان و دابەشکارییە نوێیەکانەوە سەرلەنوێ دادەڕژایەوە، بەرزنجی وەک دەنگێکی بەهێز بۆ سەربەخۆیی و ئۆتۆنۆمیی کورد دەرکەوت.

مەحموود بەرزنجی لە کۆتایی سەدەی نۆزدەهەمدا لە شاری سلێمانی و لە بنەماڵەیەکی ئایینی و ڕێزدار لەدایکبوو. دوای ڕووخانی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی، چەندین ڕاپەڕینی دژی دەسەڵاتی بەریتانیا لە عێراق ڕێبەرایەتی کرد و لە ساڵی ١٩٢٢دا خۆی وەک "مەلیکی کوردستان" ڕاگەیاند.

بزووتنەوەکەی بەرزنجی ئاوێتەیەک بوو لە دەسەڵاتی ئایینی، سەرکردایەتی خێڵەکی و خواستە نەتەوەییەکان. هەرچەندە ڕاپەڕینەکانی بە شێوەیەکی سەربازی سەرکوت کران، بەڵام توانی پرسی کورد بخاتە سەر شانۆی ناوچەیی و نێودەوڵەتی. سەرکردایەتی ئەو بوو بە هەوێن و ئیلهامبەخش بۆ بزووتنەوە سیاسییەکانی دواتری کورد.

ژیانی شێخ مەحموود، کە پڕبوو لە دوورخستنەوە، زیندانی کردن و شکستی سەربازی، ڕەنگدانەوەی ململانێی گەورەی کورد بوو بۆ ناسنامە و ماف. بەرگرییەکەی ئەو تیشکی خستە سەر ئەو گرژییانەی لە نێوان هێزە کۆڵۆنیالیستەکان و ویستی گەلانی ناوچەکە لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا هەبوون.

ئەمڕۆ مەلیک مەحموود وەک پێشەنگێکی نەتەوەیی کورد یاد دەکرێتەوە کە کارەکانی بوونە بەردی بناغەی شوناسی سیاسیی کورد لە مێژووی هاوچەرخدا.

سەرچاوەکان: ئەرشیفی مێژوویی کورد، گۆڤارەکانی لێکۆڵینەوەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، تۆمارە نیشتمانییەکانی عێراق.

PM:07:25:15/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 44 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌