بوژانەوەی بێدەنگی نامە دەستنووسەکان لە چەرخی دیجیتاڵیدا

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

لە سەردەمێکدا کە کورتەنامە خێراکان و نامە ونبووەکانی سۆشیاڵ میدیا جیهانیان داگیرکردووە، نامە دەستنووسەکان بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو دەگەڕێنەوە نێو کایە کولتوورییەکان. ئەم گەڕانەوەیە زیاتر لەلایەن نەوەی نوێوە باوەشی بۆ کراوەتەوە، ئەوانەی لە نێو جەنجاڵی تەکنەلۆژیادا بەدوای قووڵی، نزیکی و هێواشکردنەوەی کاتدا دەگەڕێن، وەک هەوڵێک بۆ دۆزینەوەی مانایەکی ڕاستەقینە بۆ پەیوەندییە مرۆییەکان.

لە سەرانسەری ئەوروپا و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، فرۆشگاکانی کاغەز و قەڵەم ئاماژە بە بەرزبوونەوەی بەرچاوی ڕێژەی فرۆشی قەڵەمە مەرەکەبڕێژەکان، کاغەزە زبر و نەخشێنراوەکان و مۆری مۆم دەکەن. هاوکات، کۆمەڵگە ئۆنلاینەکانی تایبەت بە نووسینی نامە و ئاڵوگۆڕکردنی "پێنووسە هاوڕێکان" هەزاران ئەندامی نوێیان بۆ خۆیان ڕاکێشاوە. ئەوەی پێشتر وەک ئامرازێکی بەسەرچوو و سست سەیر دەکرا، ئێستا لەلایەن گەنجانەوە وەک جۆرێک لە "بەرگری" دژی کولتووری خێرایی دیجیتاڵی پێناسە دەکرێتەوە، کە تێیدا هەموو شتێک بە خێرایی دەنووسرێت و بە خێراییش لەبیر دەکرێت.

شیکەرەوە کولتوورییەکان باس لەوە دەکەن کە نووسینی نامەیەک، مرۆڤ ناچار دەکات بوەستێت، بیربکاتەوە و وشەکان بە وریاییەکی زۆرەوە هەڵبژێرێت، چونکە لێرەدا دوگمەی "سڕینەوە" یان "دەستکاریکردن" بوونی نییە. بە پێچەوانەی ئیمەیڵ یان نامە خێراکان، نامەی دەستنووس شوێنەواری فیزیکی نووسەرەکەی لەسەرە؛ پەستانی قەڵەمەکە لەسەر کاغەزەکە، شێوازی تایبەتی دەستوخەت، و تەنانەت هەندێکجار بۆنی تایبەتی نووسەر یان جێپەنجەی، پەیوەندییەکە لە ئاڵوگۆڕێکی کاتییەوە دەگۆڕێت بۆ پارچە شوێنەوارێکی کەسی. ئەم نامانە دەبنە بەڵگەی فیزیکی لەسەر بوونی کەسێک و ئەو کاتەی کە بۆ بەرامبەرەکەی تەرخانی کردووە.

لە ڕووی مێژووییەوە، نامەکان ڕۆڵێکی گەورەیان لە داڕشتنی ئەدەب، سیاسەت و پەیوەندییە مرۆییەکاندا هەبووە. لە نامە فەلسەفییەکانی ڤۆڵتێرەوە کە جیهانی گۆڕی، تا دەگاتە ئەو نامانەی لە سەردەمی جەنگە جیهانییەکاندا لە سەنگەرەکانەوە دەنێردران و تاکە هۆکاری مانەوەی هیوای مرۆیی بوون لە نێوان وێرانکارییەکاندا. کاڵبوونەوەی ئەم هونەرە لە کۆتاییەکانی سەدەی بیستەم، ڕەنگدانەوەی سەرهەڵدانی تەکنەلۆژیایەک بوو کە تەنها بایەخی بە "کارایی و خێرایی" دەدا و لایەنی سۆزداری و جەستەیی نامەی فەرامۆش کردبوو.

بوژانەوەی ئەمڕۆی نامەنووسین تەنها گەڕانەوەیەکی سۆزداری (نۆستالژیا) نییە بۆ ڕابردوو، بەڵکو هەوڵێکی هۆشیارانەیە بۆ بەدەستهێنانەوەی ئامادەیی ڕۆحی لە جیهانێکی پڕ لە ژاوەژاو. لەگەڵ زیادبوونی ماندوێتی دیجیتاڵی و هەستکردن بە پووچی لە نامە ئەلیکترۆنییەکاندا، نامەی دەستنووس وەک ڕاگەیاندنێکی کولتووری دەردەکەوێت کە تێیدا بایەخ بە کات، گرنگیدان و ڕەسەنایەتی دەدرێت. ئەمە گەڕانەوەیە بۆ مانا، نەک تەنها گەیاندنی زانیاری.

سەرچاوە :  بی بی سی کەلتوور، زە گاردیان، ئەرشیفی کۆمێنتارە کولتوورییەکان

PM:09:06:14/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 96 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌