ئەمڕۆ 10 ساڵ بەسەر كۆچی دوایی هونەرمەندی گەورەی كورد كەریم كاباندا تێپەری

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

دەنگێكی زوڵاڵ و پڕ لە سۆز بۆ هەمیشە كۆچی دوایی كرد. مامۆستا كەریم كابان، ئەو هونەرمەندەی كە بە "پاشای تەمەن" و "خاوەنی دەنگە ڕەسەنەكە" دەناسرا، دوای نزیكەی سەدەیەك لە خزمەتكردنی بێوچان بە كولتوور و مۆسیقای كوردی، ماڵئاوایی لێكردین و كەلێنێكی گەورەی لە ناوەندی هونەریدا جێهێشت كە تا ئێستاش بە هیچ دەنگێکی دیکە پڕ نەبووەتەوە.

لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦دا، شاری سلێمانی و تەواوی كوردستان هەواڵی كۆچی دوایی ئەم هەڵكەوتەیەیان پێگەیشت. كابان تەنها گۆرانیبێژێك نەبوو، بەڵكو قوتابخانەیەكی تایبەت بوو لە ئاوازدانان و شێوازی چڕینی مەقام و بەستەی كوردی. دە ساڵ تێپەڕبوون بەسەر ماڵئاوایی ئەم هونەرمەندەدا، نەك تەنها یادی كەسێك نییە، بەڵكو یادی قۆناغێكی زێڕینی هونەری كوردییە كە تێیدا ڕەسەنایەتی و كواڵێتی باڵا لەسەرووی هەموو شتێكەوە بوو، ئەو هونەرمەندەی هەموو ژیانی خۆی بەخشی بە هونەرێکی پاک و دوور لە بازرگانی.

كەریم كابان كە لە ساڵی ١٩٢٧ لە گەڕەكی شێخانی شاری سلێمانی لەدایكبووە، خاوەنی گەنجینەیەكی هونەرییە كە هەرچەندە لە ڕووی ژمارەییەوە زۆر نین و تەنها نزیكەی ٢٠ بەرهەمی تۆماركراوی هەیە، بەڵام هەر یەكەیان وەك شاكارێكی مێژوویی دەبینرێن و لە مێژووی مۆسیقای کوردیدا جێگیر بوون. گۆرانییەكانی وەك "تەمەن"، "یاران وەسیەتم"، "بێدارانی شەو" و "كاڵێ" بوونەتە وێردی سەر زمانی نەوە لە دوای نەوە. ئەو لە ساڵی ١٩٤٥ەوە لە ڕادیۆی كوردیی بەغداوە بووە داینەمۆی گەشەپێدانی مۆسیقا و چەندین گەنجی لەو سەردەمەدا پێگەیاند، هەمیشە جەختی لەوە دەكردەوە كە هونەر دەبێت گوزارشت لە ئازار و هیواكانی گەلەكەی بكات و مۆرکێکی نەتەوەیی پێوە بێت.

ژیانی كەریم كابان تەنها لە مۆسیقادا كورت نەدەبووەوە، بەڵکو تێكەڵەیەك بوو لە خەبات و نیشتمانپەروەری و بەرگەگرتنی ناخۆشییەکان. ئەو لە خێزانێكی تێكۆشەر بوو، برایەكی بەناوی قادر كابان كە ئەویش دەنگێكی دیاری هونەر بوو، لە ساڵی ١٩٨١ لەلایەن ڕژێمی بەعسەوە شەهید كرا. كەریم كابان خۆیشی بەهۆی هەڵوێستە نەتەوەییەكانییەوە چەندین جار ڕووبەڕووی گرتن و دوورخستنەوە بۆ شارەکانی ناوەڕاست و خوارووی عێراق بووەوە، بەڵام هەرگیز ملی بۆ داگیركەران كەچ نەكرد و هونەرەكەی نەكردە قوربانی دەسەڵات. هەر ئەمەش وایكرد ببێتە هێمایەكی خۆشەویست و جێگەی ڕێزی هەموو چین و توێژەکان و لایەنە سیاسییەکانیش.

ئێستا كە دە ساڵ بەسەر كۆچی ئەو كەڵە هونەرمەندەدا تێپەڕ دەبێت، جێگەی ئەو لە ناو دڵ و دەروونی تاكی كورددا هەر بە سەوزی ماوەتەوە و دەنگەکەی لە هەموو کوچە و کۆڵانێکی ئەم نیشتمانەدا دەبیسترێت. پەیمانگا و ناوەندە هونەرییەكان تا ئێستاش سوود لە ئاواز و ڕێچكە ڕەسەنەکەی وەردەگرن بۆ فێربوونی مۆسیقای ڕاستەقینە. كەریم كابان وەك چۆن لە گۆرانیی "تەمەن"دا دەڵێت "دەڕۆی ئاوڕ نادەیتەوە"، خۆی بە جەستە ڕۆیشت بەڵام ئاوازی دەنگە پڕ لە ئەسرینەکەی بۆ هەمیشە لە ئاسمانی هونەری كوردیدا دەدرەوشێتەوە و وەك كۆڵەكەیەكی بەهێزی شوناسی مۆسیقای نەتەوەیەک دەمێنێتەوە.

سەرچاوە: ئەرشیفی نیشتمانیی بەڕێوەبەرایەتی گشتی ڕۆشنبیری و هونەری سلێمانی،

AM:10:50:14/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 188 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌