هەژار موکریانی ؛ ئەو قەڵەمەی بووە پارێزەری زمان و فەرهەنگی نەتەوەیەک

وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان

عەبدولڕەحمان شەڕەفکەندی، ناسراو بە "هەژار موکریانی"، یەکێکە لە ئەستێرە هەرە گەشاوەکانی ئاسمانی ئەدەب و ڕووناکبیریی کوردی، کە تەمەنی خۆی لە پێناو نووسین، وەرگێڕان و پاراستنی زمانی کوردیدا بەسەر برد و توانی وەک نووسەرێکی نەتەوەیی ناوی خۆی لە مێژوودا نەخش بکات.

هەژار لە ساڵی ١٩٢١ لە شاری مەهاباد لەدایکبووە، هەر لە تەمەنی لاوییەوە تێکەڵی دنیای ئەدەب و سیاسەت بووە، ئەو برای شاعیری گەورە "هێمن موکریانی" بووە و پێکەوە ڕۆڵێکی گرنگیان لە کۆماری کوردستان لە مەهاباد گێڕا، دوای ڕووخانی کۆمار، هەژار ژیانێکی پڕ لە دەربەدەری لە عێراق، سووریا و لوبنان دەستپێکرد، بەڵام قەڵەمەکەی هەرگیز نەکەوت و بەردەوام بوو لە نووسین.

بەرهەمەکانی مامۆستا هەژار گەنجینەیەکی دەوڵەمەندن بۆ کتێبخانەی کوردی، فەرهەنگی "هەنبانە بۆرینە" کە یەکێکە لە گەورەترین فەرهەنگە کوردییەکان، نموونەیەکە لە ماندووبوونی بێوچانی ئەو بۆ کۆکردنەوەی وشە کوردییەکان، هەروەها وەرگێڕانی قورئانی پیرۆز بۆ سەر زمانی کوردی بە شێوەیەکی زۆر پاراو، و وەرگێڕانی "چوارینەکانی خەیام" کە بە یەکێک لە جوانترین وەرگێڕانەکان لە ئاستی جیهاندا دادەنرێت، گەواهی لێهاتوویی ئەم بیرمەندە دەدەن.

جگە لە لایەنە ئەدەبییەکەی، هەژار لە کتێبی "چێشتی مجێور"دا کە ژیاننامەی خۆیەتی، بە زمانێکی سادە و ڕەوان و پڕ لە تەنز، مێژووی سەدەی ڕابردووی گەلی کورد و کوێرەوەرییەکانی ژیانی خۆی دەگێڕێتەوە، ئەو تەنیا وەرگێڕ نەبوو، بەڵکو مێژوونووس و لێکۆڵەرێکی وردیش بوو، وەک چۆن لە وەرگێڕانی "شەرەفنامە" و "مێژووی ئەردەڵان"دا دەرکەوتووە و خزمەتێکی گەورەی بە مێژووی نەتەوەکەی کردووە.

ئەم زانا و ئەدیبە گەورەیە دوای تەمەنێک لە خەبات و ماندووبوون، لە ٢١ـی شوباتی ١٩٩١ لە شاری کەرەج کۆچی دوایی کرد و تەرمەکەی گەڕێندرایەوە بۆ مەهابادی خۆشەویستی و لە گۆڕستانی شاعیران (بەدەرەبەیان) لە تەنیشت هێمنی هاوڕێی بە خاک سپێردرا، هەژار بە جێهێشتنی دەیان بەرهەمی ناوازە، بۆ هەمیشە وەک مامۆستا و ڕێپیشاندەری نەوەکانی داهاتووی کورد دەمێنێتەوە.

سەرچاوە: مێژووی ئەدەبی کوردی و ژیاننامەی نووسەران

PM:03:47:12/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 100 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌