لە "نیو ئەمستردام"ەوە بۆ پایتەختی ئابووری جیهان؛ چیرۆکی دروستبوونی شاری نیویۆرک
وێستگە ستایل-
لە "نیو ئەمستردام"ەوە بۆ پایتەختی ئابووری جیهان؛ چیرۆکی دروستبوونی شاری نیویۆرک
وێستگە ستایل - سۆلین عوسمان
شاری نیویۆرک کە ئێستا بە "ئەو شارەی هەرگیز ناخەوێت" دەناسرێت، مێژوویەکی سەرنجڕاکێش و ئاڵۆزی هەیە کە لە گوندێکی بچووکی بازرگانییەوە دەستی پێکردووە. ئەم شارە کە ئێستا ناوەندی دارایی و کلتووری جیهانە، لەسەر بنەمای فرەکلتووری و بازرگانی نێودەوڵەتی بونیاد نراوە. دروستبوونی نیویۆرک چیرۆکێکی پڕ لە ململانێی نێوان هێزە ئیستیعمارییەکان و گەشەی خێرای پیشەسازی و تەکنەلۆژیایە.
سەرەتای دروستبوونی شارەکە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٦٢٤، کاتێک کۆمپانیای هۆڵەندی بۆ هیندستانی ڕۆژئاوا بنکەیەکی بازرگانییان لەسەر دوورگەی مانهاتن دامەزراند و ناویان نا "نیو ئەمستردام". گێڕانەوە مێژووییەکان باس لەوە دەکەن کە هۆڵەندییەکان دوورگەی مانهاتنیان لە دانیشتووانە ڕەسەنەکانی ئەمریکا بە بڕێک کەلوپەل کڕیوە کە بەهای تەنها ٢٤ دۆلار بووە. ئەم ناوچەیە بەهۆی پێگەی جوگرافی و هەبوونی بەندەرێکی سروشتی نایاب، خێرا بووە ناوەندێکی گرنگی بازرگانی فەروو و کاڵاکانی تر.
لە ساڵی ١٦٦٤دا، بەریتانییەکان بەبێ شەڕ دەستیان بەسەر شارەکەدا گرت و ناوی شارەکەیان گۆڕی بۆ "نیویۆرک" وەک ڕێزێک بۆ دووکی نیویۆرک. لەژێر دەسەڵاتی بەریتانیادا، شارەکە گەشەیەکی بەرچاوی بەخۆوە بینی و بووە ناوەندێکی سەرەکی بۆ شۆڕشی ئەمریکا. دوای سەربەخۆیی ئەمریکا، نیویۆرک بۆ ماوەیەکی کورت بووە یەکەم پایتەختی ویلایەتە یەکگرتووەکان و شوێنی سوێندخواردنی جۆرج واشنتن وەک یەکەم سەرۆک.
لە سەدەی نۆزدەهەم و بیستەمدا، شەپۆلێکی گەورەی کۆچبەران لە ئەوروپاوە ڕوویان لە نیویۆرک کرد، ئەمەش وایکرد شارەکە ببێتە تێکەڵەیەکی گەورە لە زمان و کلتوورە جیاوازەکان. دروستکردنی کەناڵی "ئیری" و هێڵی ئاسنین نیویۆرکی بە ناوەوەی ئەمریکا بەستەوە و وایکرد ببێتە گەورەترین بەندەری وڵات. دروستبوونی هەوربڕەکان لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا سیمای شارەکەی گۆڕی و وەک هێمایەکی هێزی ئابووری ئەمریکا دەرکەوت.
ئەمڕۆ نیویۆرک پێنج ناوچەی سەرەکی (مانهاتن، بڕۆکلین، کوینز، بڕۆنکس و ستاتن ئایلاند) لەخۆ دەگرێت. شارەکە نەک تەنها لە ڕووی ئابوورییەوە، بەڵکو لە ڕووی هونەری، مۆدە و دیپلۆماسییەوە (وەک بارەگای نەتەوە یەکگرتووەکان) کاریگەری بەسەر هەموو جیهانەوە هەیە.
سەرچاوە: مۆزەخانەی شاری نیویۆرک و هیستۆری چناڵ
PM:07:52:09/01/2026
ئهم بابهته 40
جار خوێنراوهتهوه