هێزی دەستلێدان: چۆن ماچکردن و باوەشکردن سوود بە تەندروستی جەستە و مێشک دەگەیەنن؟

وێستگە ستال - سۆلین عوسمان

لە سەردەمێکدا کە پەیوەندییە دیجیتاڵییەکان و دوورکەوتنەوەی سۆزداری بوونەتە سیمای سەرەکی ژیان، زاناکان زیاتر لە جاران جەخت لەسەر گرنگیی پەیوەندیی جەستەیی دەکەنەوە. ماچکردن و باوەشکردن، کە پێشتر تەنها وەک دەربڕینی سۆزی ڕۆمانسی یان ئارامکردنەوە دەبینران، ئێستا لە ڕووی زانستییەوە وەک هۆکارێکی سەرەکی بۆ پاراستنی تەندروستی مرۆڤ دەناسرێن کە سوودی پێوانەکراویان هەیە.

توێژینەوەکانی بواری دەروونناسی و زانستی دەمارەکان دەریدەخەن کە دەستلێدانی سۆزداری دەبێتە هۆی دەردانی هۆرمۆنی "ئۆکسیتۆسین" کە بە "هۆرمۆنی خۆشەویستی و بەستنەوە" ناسراوە. ئەم کارلێکە کیمیاییە لە ناو مێشکدا یارمەتی کەمکردنەوەی فشار و دڵەڕاوکێ دەدات، پەستانی خوێن دادەبەزێنێت و پەیوەندییە سۆزدارییەکانی نێوان مرۆڤەکان قووڵتر و بەهێزتر دەکات.

ماچکردن بە تایبەتی، دەبێتە هۆی چالاککردنی چەندین ماسولکەی دەموچاو و هاندانی کۆتاییە دەمارییەکان کە پەیوەستن بە هەستی حەوانەوە و چێژوەرگرتن. لە لایەکی ترەوە، باوەشکردن تەنانەت بۆ ماوەیەکی کورتیش، ئاستی هۆرمۆنی "کۆرتیزۆڵ" (کە هۆرمۆنی فشارە) لە جەستەدا کەمدەکاتەوە، ئەمەش دەبێتە هۆی بەهێزبوونی سیستەمی بەرگری جەستە و زیادکردنی خۆڕاگری بەرامبەر نەخۆشییەکان.

جگە لە تەندروستی جەستەیی، ئەم جوڵە مرۆییە سادانە ڕۆڵێکی یەکلاکەرەوە لە پاراستنی تەندروستی دەروونیدا دەگێڕن. پەیوەندییە جەستەییە سۆزدارییەکان دەبنە هۆی کەمکردنەوەی ڕێژەی خەمۆکی و هەستی تەنیایی، بە تایبەت لە ناو خێزان و پەیوەندییە نزیکەکاندا، کە ئەمەش ژینگەیەکی دەروونی تەندروست بۆ مرۆڤ دەڕەخسێنێت.

لە کاتێکدا شێوازی ژیانی مۆدێرن مرۆڤ بەرەو گۆشەگیری دەبات، شارەزایان پێشنیار دەکەن کە کردە سادەکانی وەک باوەش و ماچ، لە دەستڕەسترین و کاریگەرترین ئامرازەکانن بۆ باشترکردنی کوالیتی ژیان و بەدەستهێنانی ئارامییەکی درێژخایەن.

سەرچاوە: بڵاوکراوەکانی Harvard Health Publishing - زانکۆی هارڤارد

PM:11:10:13/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 284 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌