بورهان عەلی: ژن و منداڵ تێناگەن کە تێچووی خێزان زیادی کردووە و باوکان ناتوانن پێداویستییەکان دابین بکەن

‌

وێستگەنیوز- فیردەوس دڵشاد

لە ڕۆژی جیهانیی پیاواندا، سەرۆکی ڕێکخراوی یەکێتیی پیاوانی کوردستان نوێترین ئاماری 10 مانگی ئەمساڵی تایبەت بە وێستگەنیوز ئاشکراکرد و ڕایگەیاند، 569 سکاڵای توندوتیژی، 57 حاڵەتی خۆکوشتن و 25 کوشتنی پیاوان تۆمار کراون.

ئامارەکانی 10 مانگی 2026 چی دەڵێن؟

بورهان عەلی، سەرۆکی ڕێکخراوی یەکێتیی پیاوانی کوردستان، لە لێدوانێکی تایبەتدا بۆ وێستگەنیوز دواین داتاکانی ڕێکخراوەکەی خستە ڕوو و ڕایگەیاند: بەپێی بەدواداچوونی ڕێکخراوی یەکێتیی پیاوانی کوردستان، لە 1ـی کانوونی دووەمی 2026 تاوەکو 1ـی تشرینی دووەمی 2026، 569 سکاڵای توندوتیژی لە سەرجەم لقەکانمان لە ناوچەکانی هەرێم تۆمارکراون.

ناوبراو ئاماژەی بە ژمارەی قوربانییانیش کرد و وتی: بەداخەوە 57 پیاو خۆیان کوشتووە و 25 پیاویش بەهۆی کێشە خێزانییەکانەوە کوژراون، جەختیشی کردەوە لە پاڵ ئەو ئامارانەدا، ئاماری تەڵاق و جیابوونەوە لە هەرێمی کوردستاندا زۆرە.

بە وتەی سەرۆکی یەکێتیی پیاوان، سێ هۆکاری سەرەکی بەپێی بەدواداچوونی لیژنە و کەیسەکانیان بوونەتە پاڵنەری تەقینەوەی ئەم کێشە خێزانییانە:

سۆشیاڵ میدیا بووەتە هۆکار و پاڵنەری بەشێک لە کێشە خێزانییەکان، بەتایبەتی چاولێکەری و نمایشکردنی ژیانی کۆمەڵێک کەس.

دەستوەردانی کەسوکار لە ژیانی هاوسەرگیریدا وەک پاڵنەرێکی بەردەوامی ناکۆکییەکان ماوەتەوە.

بورهان عەلی ئەوەی خستەڕوو، قەیرانی دارایی ڕاستەوخۆ کاریگەریی لەسەر زیادبوونی کێشە خێزانییەکان هەبووە؛ چونکە تێچووی ژیان زیادی کردووە و باوکان ناتوانن وەک پێویست پێداویستییەکان دابین بکەن، وتیشی: ژن و منداڵیش تێناگەن کە ئەمە توانای پیاوەکە نییە، بەڵکو تێچووی خێزان زیادی کردووە.

لە پشت ژمارەکانەوە چی دەگوزەرێت؟

هەڵکشانی هێڵی ئامارەکان لە 2021ـەوە بۆ 2026

ئەگەر تەماشای تۆمارەکانی پێنج ساڵی ڕابردووی یەکێتیی پیاوانی کوردستان بکەین، دەردەکەوێت کە ڕێژەی سکاڵا و قەیرانەکان لە هەڵکشاندان. لە ساڵی 2021ـدا 521 سکاڵا و 68 خۆکوشتن تۆمار کرابوون، لە ساڵی 2022ـدا سکاڵاکان بۆ 534 حاڵەت لەگەڵ 65 خۆکوشتن و 5 کوشتن بەرزبوونەوە، و لە تەواوی ساڵی ڕابردوودا گەیشتنە 611 سکاڵا و 73 حاڵەتی خۆکوشتن.

تۆمارکردنی 569 سکاڵا و 57 خۆکوشتن و 25 کوشتن تەنیا لە 10 مانگی یەکەمی ئەمساڵدا بەبێ هەژمارکردنی دوو مانگی کۆتایی ساڵ، دەریدەخات کە قەبارەی کێشەکان لە ئاستێکی مەترسیداردایە بەتایبەتی کە چاودێرانی کۆمەڵایەتی ئاماژە بەوە دەدەن هێشتا بەشێک لە پیاوان لە ترسی عەیبە و توانجی کۆمەڵگە سکاڵا تۆمار ناکەن، واتە ڕەنگە ژمارەی ڕاستەقینەی کێشەکان لەو ئامارە تۆمارکراوانەش زیاتر بێت.

لە خێزانی نەریتییەوە بەرەو تاکگەرایی

بورهان عەلی لە شیکردنەوەکەیدا بۆ وێستگەنیوز ئاماژەی بەوەدا، کۆمەڵگە بەرەو کۆمەڵگەیەکی تاکگەرایی دەڕوات، لە ڕابردوودا، زۆربەی ناکۆکییەکانی نێوان هاوسەران لە چوارچێوەی خێزانی گەورە و ڕیشسپییەکاندا چارەسەر دەکران؛ بەڵام لە کۆمەڵگەی هاوچەرخدا لە لایەک لاوازبوونی پەیوەندییە خێزانییەکان و کەمبوونەوەی پشوودرێژی بەرەو تاکگەرایی پاڵی بە پیاوانەوە ناوە کە زیاتر پەنا بۆ سکاڵا ببەن، لە لایەکی دیکەشەوە بەرگەگرتنی قەیرانەکان کەمتر بووەتەوە و زووتر دەگاتە جیابوونەوە یان پەنابردن بۆ خۆکوشتن.

هاوکێشەی قورسی بەرپرسی بژێوی لە سەردەمی گرانیدا

بورهان عەلی ڕوونیشیکردەوە، قەیرانی دارایی و ئابووری ڕاستەوخۆ کاریگەریی لەسەر زیادبوونی کێشە خێزانییەکان هەبووە؛ چونکە تێچوو زیادی کردووە و باوکان ناتوانن وەک پێویست پێداویستییەکان دابین بکەن، وتیشی: ژن و منداڵیش تێناگەن کە ئەمە توانای پیاوەکە نییە، بەڵکو تێچووی خێزان زیادی کردووە.

دەرئەنجام

ئەم ئامارانەی ڕۆژی جیهانیی پیاوان نیشانی دەدەن کە توندوتیژی و لێکترازانی خێزان لە هەرێمی کوردستان تەنیا کێشەیەکی یاسایی نییە کە بە سزادان چارەسەر بکرێت، بەڵکو ڕەنگدانەوەی ڕاستەوخۆی ناسەقامگیریی ئابووری، فشاری دەروونی، هەژموونی بێسنووری سۆشیاڵ میدیا و نەبوونی هۆشیاریی خێزانییە؛ بەبێ باشبوونی بژێوی و دابینکردنی ناوەندەکانی ڕاوێژکاریی دەروونی و خێزانی، مەترسی هەیە ساڵی داهاتووش ئەم ژمارانە هێشتا بەرزتر ببنەوە.


AM:10:30:19/11/2026


ئه‌م بابه‌ته 656 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌



لێرەوە کۆمێنت بنوسە لە فەیسبوک دەردەکەوێت

هەواڵی پەیوەندیدار

زۆرترین خوێندراو