ئەگەر ترەمپ بڕیاری دەستوەردان لە ئێران بدات، چوار رێگە هەن کە دەتوانێت پەنایان بۆ ببات

سەرچاوە/ تەلەگراف
وەرگێڕان/ وێستگەنیوز

سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت خەریکی تاوتوێکردنی هەندێک "بژاردەی زۆر بەهێزە". بەڵام هەموویان کەموکوڕی بەرچاویان هەیە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت، "خەریکی لێکۆڵینەوەیین بۆ بژاردەی زۆر بەهێز بۆ دەستوەردان لە ئێران، ئەمەش دوای سەرکوتکردنی دڕندانەی خۆپیشاندانە دژە حکومەتییەکان لەلایەن کۆماری ئیسلامییەوە"، ئەمانە رەنگە هێرشی سەربازی، تیرۆرکردنی ڕێبەری باڵا ئایەتوڵڵا عەلی خامنەیی، و هێرشی ئەلیکترۆنی (سایبەری) دژی ڕژێمەکە لەخۆ بگرن.

بەڵام سەرەتا، پێویستە ترەمپ دیاری بکات کە ئامانجی کۆتایی چییە، دانی سیترینۆڤیچ، شرۆڤەکارێکی بەرگری ئیسرائیلی کە پسپۆڕە لە کاروباری ئێران، دەڵێت: "ئایا ئەو دەیەوێت ئەمە بە گۆڕینی ڕژێم کۆتایی بێت، یان دەیەوێت لاوازیان بکات بۆ ئەوەی ناچاریان بکات بچنە ناو ڕێککەوتنێکی ئەتۆمی نوێ؟ ئێمە نازانین، ئەمەش پرسیاری گەورە دروستدەکات سەبارەت بەوەی کە ئەمریکا ڕەنگە چی بکات".

هەروەها پێویستە ئەمریکا ئەگەری ئەوە هەڵبسەنگێنێت کە دەستوەردانەکە رەنگە ئەنجامی پێچەوانەی هەبێت، و ئێرانییەکان هان بدات بۆ "کۆبوونەوە لە دەوری ئاڵا" و بەهێزکردنی دەسەڵاتی حکومەت، وڵاتەکە مێژوویەکی درێژی هەیە لە یەکگرتن بۆ بەرەنگاربوونەوەی داگیرکاری بیانی و ڕژێمەکەش خاوەن تۆمارێکی پڕە لە قۆستنەوەی ئەو هەستە بۆ شەرعییەت دان بە خۆی.

هێرشە سیمبولییەکان

یەکێک لە بژاردەکان بۆ ئەمریکا هێرشێکی کەم – یان زنجیرەیەک هێرشە – کە تەنها بۆ ناردنی پەیامێک و جێبەجێکردنی بەڵێنەکەی ترەمپ بێت بۆ لێدانی ئێران لە ئەگەری ئەوەی ڕژێمەکە دەست بکات بە کوشتنی خۆپیشاندەران.

هیچ کەمییەک نییە لە ئامانجە ئەگەرکراوەکان بۆ کارێکی لەو شێوەیە، لە بنکەکانی سوپای پاسداران (IRGC) لە سەرانسەری وڵاتدا تا دەگاتە دامەزراوە موشەکییەکان. بۆ ئەوەی سیمبولییەتەکە بگاتە ئەوپەڕی، ڕەنگە ئەمریکا بڕیار بدات لە باڵەخانەیەکی فەرمی لە تاران بدات. لە کاتی شەڕی ١٢ ڕۆژەی نێوان ئیسرائیل و ئێران لە حوزەیرانی ڕابردوودا، ئیسرائیلییەکان وەزارەتی هەواڵگرییان بۆردومان کرد.

هێرشێکی هاوشێوە لە پایتەخت، یان لەسەر دامەزراوەیەکی ئەتۆمی دوورەدەست بەڵام پڕ بایەخ، کارێکی گونجاوە و دەتوانرێت بەو کەرەستە سەربازییانەی کە ویلایەتە یەکگرتووەکان پێشتر لە ناوچەکەدا هەیەتی ئەنجام بدرێت. ئەوە ڕەنگە بەس بێت بۆ قایلکردنی ڕژێمەکە بۆ کەمکردنەوەی سەرکوتکردنی خوێناویی خۆپیشاندەران. بەڵام ئەگەر زۆر بە ئاشکرا تەنها سیمبولی بێت، ڕەنگە ئەنجامی پێچەوانەی هەبێت و بە ڕژێم و نەیارەکانی بڵێت کە ئەمریکییەکان لە ڕاستیدا جدی نین لە دەستوەردان.

هەڵمەتێکی بۆردومانی بەردەوام

بۆ ناچارکردنی گۆڕانکارییەکی ڕاستەقینە لە ئاڕاستەکاندا، ڕاگرتنی هێزە ئەمنییەکان لە کوشتنی خۆپیشاندەران، یان لە ڕاستیدا لاوازکردنی ڕژێمەکە، پێویستی بە بۆردومانێکی بەردەوامتر و بەرفراوانتر دەبێت.

پێویست دەکات نەک تەنها لە بارەگا و باڵەخانەکانی وەزارەتەکان بدرێت، بەڵکو لە کۆمەڵێک بنکە و شوێنی جێگیربوونی سوپای پاسداران و میلیشیای بەسیج لە سەرانسەری وڵاتدا بدرێت. هێزی ئاسمانی ئیسرائیل ساڵی ڕابردوو لە زۆرێک لەو ئامانجانەی دا، و هەروەها سیستەمەکانی بەرگری ئاسمانی ئێرانیشی تێکشکاند.

فەرزان سابیت، توێژەری بەڕێوەبەر لە سەنتەری بەڕوەبردنی جیهانی لە جنێف، دەڵێت: "زۆربەی سەرنجی [ئەمریکا] دەبێت لەسەر دەزگای سەرکوتکەری ناوخۆیی بێت. کەسایەتییە سەرەکییەکان، نەک تەنها لە ئاستی باڵا بەڵکو یەک یان دوو ئاست خوارتر، گرێیەکانی پەیوەندییان، ئەو دامەزراوانەی بەکاریان دەهێنن. پاشان دامەزراوە سەرەکییەکانی میدیای دەوڵەت... و دەزگای دادوەری و خزمەتگوزاری داواکاری گشتی".

"ڕەنگە داڕێژەرانی سەربازی هەست بە ناچاری بکەن لە هەندێک ئامانجی سەربازی بدەن بۆ ئەوەی تۆڵەسەندنەوەکە سنووردار بێت".

بەڵام هەڵمەتەکەی ئیسرائیل نەیتوانی ڕژێمەکە بڕوخێنێت سەرەڕای نزیکەی دوو هەفتە لە بۆردومان، بۆیە دەبێت ئەمریکییەکان ئامادە بن بۆ هێرشێکی گەورەتر و بەردەوامتر. ئەوەش پێویستی بە کۆکردنەوەی هێزەکانی ئەمریکا هەیە کە هێشتا وادیار نییە لە شوێنی خۆیان بن.

تا ئەو شوێنەی بزانین، هیچ گروپێکی کەشتی فڕۆکەهەڵگری ئەمریکی لە ناوچە نزیکەکاندا نییە. نزیکترینیان، یو ئێس ئێس ئەبراهام، لە ئێستادا هەزاران میل لە کەنداوی فارسەوە دوورە و لە دەریای چینی باشوورە.

هیچ بڵاوبوونەوەیەکی دیاری فڕۆکە بۆمبهاوێژەکانی B2 بۆ دیێگۆ گارسیا نەبینراوە، کە بنکەیەکە لە زەریای هیندستان و بۆمبهاوێژە دوورهاوێژەکان بۆ ئەرکێکی لەو شێوەیە لەوێوە دەست پێ دەکەن. لە کاتێکدا ئەمریکا دەتوانێت، لە تیۆریدا، داوای فڕۆکە جەنگییەکان بکات کە لە بنکەکانی دەوروبەری ناوچەکەدا جێگیرکراون، بەڵام ڕەنگە وڵاتانی میواندار ڕێگە نەدەن ئەو شوێنانە بۆ هێرشکردنە سەر ئێران بەکاربهێنرێن بەهۆی ترسیان لە تۆڵەسەندنەوە و نادیاریی ئەوەی کە دوای هەر ڕووخانێکی ڕژێمی ئێران چی ڕوودەدات.

جگە لەو کێشانە، هەتا هەڵمەتەکە گەورەتر بێت، مەترسی دروستبوونی کاریگەری "کۆبوونەوە لە دەوری ئاڵا" بۆ ڕژێمەکە زیاتر دەبێت و ئەگەر ڕژێمەکە ڕزگاری بێت، وەک سەرکەوتنێک بۆی هەژمار دەکرێت.

جگە لە بەکارهێنانی درۆن لەسەر سەنتەری شارەکان بۆ هێرشکردنە سەر هێزە ئەمنییەکانی کۆماری ئیسلامی، لە ڕاستیدا قورسە ببینرێت چۆن هەر جۆرە بۆردومانێک دەتوانێت سەرکوتکردنی سەر شەقامەکان ڕابگرێت. هەندێک شرۆڤەکار دەڵێن بۆ گەیشتن بەو ئەنجامە، پێویستە ئەمریکا ئامادە بێت سەرباز بنێرێتە ناو ئێران.

نیکۆلاس هۆپتۆن، باڵیۆزی پێشووی بەریتانیا لە ئێران، دەڵێت: "پێویستت بەوە دەبێت کە سەربازی ئەمریکی بخەیتە سەر زەوی، بەڵام [ترەمپ] ئەوە ناکات."

تیرۆرکردنی خامنەیی

کەواتە هیواکە دەبێت ئەوە بێت کە دەستوەردانی ئەمریکا، یان هەڕەشەی دەستوەردان، ڕژێمەکە قایل بکات کە ئاڕاستەکەی بگۆڕێت: سەرکوتکردنی خۆپیشاندەران کەم بکاتەوە و ڕێککەوتنێکی ئەتۆمی نوێ واژۆ بکات.

ئەمە پەیامێکە کە لە تاراندا جێگەی بایەخە. زۆر کەس لە ناو دەسەڵاتدا دەزانن کە ئەو قەیرانە هەمەلایەنەی لە پاشاگەردانی ئابووری، لەدەستدانی شەرعییەت، و تێکچوونی ژینگە کە ڕووبەڕووی ئێران بووەتەوە، بەبێ لادانی سزاکان چارەسەر ناکرێت.

پێدەچێت زۆر کەس لە ناو ڕژێمەکەدا هەبن، لەوانە مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆمار، کە لایەنگری ئەوە بن هەر کارێک بکەن بۆ گەیشتن بەوە – لەوانەش وازهێنان لە بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران.

ماتیۆ ساڤیل، بەڕێوەبەری زانستە سەربازییەکان لە پەیمانگای شاهانەی خزمەتگوزارییە یەکگرتووەکان (RUSI)، دەڵێت: "بەڵام من پێم وایە ئەو شێوازەی خامنەیی لەبەردەم رای گشتیدا قسەی پێ دەکات، ئاماژەیەکی باش نییە بۆ ئەوەی کە ئەو پەیامەی پێ گەیشتبێت،" ئاماژە بە سەرکەشییەکانی ڕێبەری باڵا دەکات لە بەرامبەر هەڕەشەی دەستوەردانی ترەمپ.

"وە ئەگەر خامنەیی وەک ڕێگرەکە ببینرێت، ئایا فشار دەبێت بۆ لادانی ڕێگرەکە؟"

بۆ ئەوەی ڕاستگۆ بین، ئەمە واتە ڕفاندن یان تیرۆرکردنی ڕێبەری باڵا.

بۆ تیمێکی کۆشکی سپی کە سەرخۆشی سەرکەوتنی دەستگیرکردنی نیکۆلاس مادۆرۆن بە شێوازێکی تاکتیکی بێوێنە، ئەوە دەبێت سەرنجڕاکێش بێت. وەک لە ڤەنزوێلا، ڕەنگە ئەمریکا هیوای ئەوە بخوازێت کە کەسانی دیکە لە ناو ڕژێمەکەدا هەبن ئامادە بن بەپێی یاساکانی واشنتۆن یاری بکەن – بە وازهێنان لە هەر تەماحێکی ئەتۆمی و کەمکردنەوەی سەرکوتکردن – بە مەرجێک بتوانن لە دەسەڵاتدا بمێننەوە.

ئەوە ڕەنگە لە بەرژەوەندی ئەمریکادا بێت، بەڵام ئەو ئێرانییانەی ژیانی خۆیان خستووەتە مەترسییەوە و ڕژاونەتە سەر شەقامەکان بە هیوای بینینی ڕووخانی تەواوی کۆماری ئیسلامی، ڕەنگە ئەنجامێکی لەو شێوەیە بە خیانەتێکی ڕەها دابنێن.

سیترینۆڤیچ دەڵێت ئەمە پڕ دەبێت لە مەترسی، و ئاماژە بە مەترسییەکی زۆر ڕاستەقینە دەکات بۆ هەڵگیرسانی شەڕێک کە شیعەکان لە سەرانسەری ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بگرێتەوە. ئەوەش لە بەرامبەردا دەتوانێت سەربازانی ئەمریکا لە ناوچەکەدا بخاتە مەترسییەوە.

ئەو دەڵێت: "ئەمە وەک ئەوە نییە کە مادۆرۆ لادەبەیت و تەواو. ئەگەر [خامنەیی] بکوژیت، ئەوا سندوقی پاندۆرای پەیوەندییەکان لەگەڵ کۆمەڵگەی شیعە دەکەیتەوە کە بۆ ئەوان ئەو تەنها سەرکردەیەکی سیاسی نییە، بەڵکو سەرکردەیەکی ئایینیشە."

هێرشی ئەلیکترۆنی (سایبەری)

لە شەڕدا، بێگومان، دوژمنیش مافی دەنگدانی هەیە. بۆیە هەر دەستوەردانێکی ئەمریکی، چ هێرشێکی تاکی بێت بۆ سەر دامەزراوەیەکی سوپای پاسداران، یان هەڵمەتێکی بۆردومانی بەردەوام، یان تیرۆرکردنی ڕێبەری باڵا، دەبێت وای دابنێت کە ئێران تۆڵە دەکاتەوە.

ئایا ئەوە دەکرێت بە واتای هێرشی موشەکی ئێران بێت بۆ سەر بنکەکانی ئەمریکا؟ هێرشێکی بەرفراوان بۆ سەر ئیسرائیل؟ جۆرێک لە ئاگرکەوتنەوەی ناوچەیی؟ پێشبینیکردنی قورسە.

بەڵام ئەگەر ترەمپ بیەوێت خۆی لە زۆنگاوی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەدوور بگرێت، ڕەنگە خۆی سنووردار بکات بە بژاردەیەکی "نا-کێنتیکی" (نا-فیزیکی)، بە واتایەکی تر، بەکارهێنانی هێرشی ئەلیکترۆنی بۆ شکاندنی بایکۆتی پەیوەندییەکانی ڕژێم، ڕێگەدان بە چالاکوانان بۆ گەیشتن بە جیهانی دەرەوە و هەماهەنگی باشتر بۆ کارەکانیان، لە کاتێکدا بێدەنگکردن یان ڕەنگە تەنانەت کوێرکردنی بەرپرسان کاتێک هەوڵ دەدەن کۆنتڕۆڵی ئەو خۆپیشاندانانە بکەن کە لە شارۆچکەکانی سەرانسەری وڵاتدا سەرهەڵدەدەن.

PM:02:05:13/01/2026

ئه‌م بابه‌ته 208 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

لێرەوە کۆمێنت بنوسە لە فەیسبوک دەردەکەوێت