پاڵەوانێک لە دەرەوەی چاوەڕوانی تاڵیبانەوە

نووسینی: ئیلیان پێڵتیێر و یەعقوب ئەکبەری
سەرچاوە: نیویۆرک تیامز
وەرگێڕانی: وێستگەنیوز

سەرکەوتنێک لە یاری تۆپی پێی ناو هۆڵەکان (فووتساڵ)، عەلیڕەزا ئەحمەدی تەمەن ١٧ ساڵ و یاریزانانی دیکەی کەمینەی ڕەسەنی (هەزاراس)ی، گۆڕی بۆ پاڵەوانی نیشتمانی کە مێژوویەکی درێژی پەراوێزخرانیان هەیە لە ئەفغانستان،.

دوای خۆشۆردنێکی شلەتێن لە زستانی ساردی کابولدا، عەلیڕەزا ئەحمەدی قژی داهێنا، کراسە سپییەکەی خستە ناو پانتۆڵە ڕەشەکەی و گەڕایەوە بۆ ناو یاریگا.

عەلیڕەزای تەمەن ١٧ ساڵ، دیاردەیەکە لە ئەفغانستان لە یاری فووتساڵدا، کە جۆرێکی خێراتری تۆپی پێی ناو هۆڵەکانە و بە پێنج یاریزان لە هەر لایەک ئەنجام دەدرێت. دەنگۆی ئەوە بڵاوبووەوە کە ئەو لە ئێوارەیەکی ئەم دواییانەدا بەشداری لە پاڵەوانێتییەکی ناوخۆییدا دەکات، هەوادارانیش بە مۆبایلەکانیانەوە پەلەیان دەکرد بۆ گرتنی وێنەیەکی سێڵفی لەگەڵیدا کاتێک لە ژووری گۆڕینی جلەکان دەهاتە دەرەوە.

ئەم مێرمنداڵە پاییزی ڕابردوو بوو بە پاڵەوانێکی نیشتمانی دوای ئەوەی گۆڵی سەرکەوتنی لە دژی ڕکابەرە مێژووییەکەی ئەفغانستان، واتە ئێران، تۆمارکرد و یەکەم نازناوی وڵاتەکەی لە یارییەکانی ئاسیای گەنجان لە بەحرەین بەدەستهێنا. ئەم سەرکەوتنە بووە هۆی تەقینەوەی خۆشییەکی بەکۆمەڵ کە لە ژێر دەسەڵاتی تاڵیباندا دەگمەن بووە و بۆ زۆرێک لە ئەفغانییەکان، تێڕوانینیانی بۆ وڵاتەکەیان گۆڕیوە.

عەلیڕەزا وتی: "ئێمە لە لای خۆمانەوە هەوڵ دەدەین وێنەیەکی جیاواز لە ئەفغانستان نیشان بدەین. لێرە شەڕ هەبوو. ئێستا دەمانەوێت میوانداری یاری زیاتر لەگەڵ تیپە بیانییەکان بکەین".

بردنەوە لە ئێران لە یاری کۆتاییدا، ساتێکی پشوودانی دەروونی بۆ ئەفغانییەکان ڕەخساند لە دژی دراوسێیەک کە ساڵی ڕابردوو زیاتر لە ١.٥ ملیۆن ئەفغانی دەرکردبوو. کاتێک تیپەکە گەڕایەوە ئەفغانستان، هەواداران ئەوەندە دڵخۆش بوون کە گوێیان بە قەدەغەکردنی مۆسیقا و بڵاوکردنەوەی ڤیدیۆ لەلایەن تاڵیبانەوە نەدا.

هەروەها ئەم سەرکەوتنە ڕاستییەکی ئاڵۆزی خستە ڕوو. عەلیڕەزا و نزیکەی تەواوی دەموچاوەکانی دیکەی سەرکەوتنەکانی ئەفغانستان لە نەتەوەی هەزارەسن، کە کەمینەیەکی ئایینی و نەتەوەیین و مێژوویەکی درێژی پەراوێزخرانیان لەلایەن تاڵیبانەوە هەیە. بەگوێرەی گروپەکانی مافی مرۆڤ، لەو کاتەوەی تاڵیبان لە ساڵی ٢٠٢١ گەڕاوەتەوە سەر دەسەڵات، هەندێک لە کۆمەڵگاکانی هەزارەسیان لە زەوییە باوباپیرانییەکانیان دەرکردووە، لە دەسەڵاتی دادوەری و ئاستە باڵاکانی حکومەت دووریان خستوونەتەوە، و هاوکارییە مرۆییەکانیان لەو پارێزگایانەی زۆرینەیان هەزارەسن لاداوە، بەڵام بۆ ساتێک، پاڵەوانەکانی ئەفغانستان لە گروپێک بوون کە دەوڵەت چەندین جار پەراوێزی خستبوون.

لە هەر شوێنێک کە تیپەکە لە دوای سەرکەوتنەکەیەوە گەشتی بۆ کردبێت، ئەفغانییەکان بە کۆمەڵ ئاهەنگیان گێڕاوە، مۆسیقایان ژەنیوە، ڤیدیۆیان گرتووە و سەرپێچی یاساکانیان کردووە. عەلیڕەزا وتی: "ئێمە شانازیمان بۆ خەڵک هێنا، ئەوانیش بە گەرمی وەڵامیان دایەوە".

ئەم مێرمنداڵە بە قژە ڕێکخراوەکەی و زەردەخەنە شەرمنانەکەیەوە، بووەتە کەسایەتییەکی ناسراو لە دەرەوەی یاریگاش. ئەو لە ڕیکلامێکی خواردنەوەیەکی گازی ئەفغانیدا دەرکەوتووە. ڤیدیۆی یارییەکانی و پەیامەکانی کە پێشکەشی ئەفغانستانی کردوون، دەیان هەزار بینەریان هەبووە، تەنانەت لە کاتێکدا کە تاڵیبان وێناکردنی مرۆڤی لە تەلەفزیۆن و سۆشیاڵ میدیا قەدەغە کردووە.

لە مانگی تشرینی دووەمدا، هەزاران کەس لە هەرێات پێشوازییان لە تیپەکە کرد، کە یەکێکە لە گەورەترین شارەکانی ئەفغانستان و شوێنی نیشتەجێبوونی ژمارەیەکی زۆری هەزارەسکانە. باوکان کوڕەکانیان دەخستە سەر شانیان بۆ ئەوەی چاوێکیان بە یاریزانەکان بکەوێت. هەواداران یاری ئاگرینیان دەتەقاند و مۆسیقایان لێدەدا، کە ئەمەش بووە هۆی بێزارکردنی ئەفسەرانی وەزارەتی ئەمر بە مەعروف و نەهی لە مونکەری تاڵیبان.

کاتێک ئەفسەرانی وەزارەت هەوڵیاندا ڕێگری لە وێنەگرتن بگرن، سەدان مۆبایل لە ناو هاندەرانەوە وەک نیشانەی سەرپێچی داگیرسان. کاتێک هێزە ئەمنییەکان بۆ نوێژی ئێوارە ڕیز بوون، جەماوەرەکە ڕژانە ناو یاریگا و دەوری یاریزانەکانیان دا بۆ گرتنی وێنەی سێڵفی.

شا ڕەسوڵ ئەحراری، سەرۆکی فیدراسیۆنی تۆپی پێی هەرێات بە جەماوەرەکەی وت: "داوا لە بەرپرسانی وەزارەتی ئەمر بە مەعروف دەکەم کە ئەمڕۆ گەنجان بێزار نەکەن. ئەمڕۆ ڕۆژی خۆشییە".

تاڵیبان کە بە ناوبانگی تیپی گەنجان سەرسام ببوو، ئۆتۆمبێل و ماتۆڕسکیلی وەک خەڵات بەخشییە عەلیڕەزا و هاوتیپەکانی.

هەرچەندە کریکێت وەک بەناوبانگترین وەرزشی ئەفغانستان دەمێنێتەوە، بەڵام سەرکەوتنەکەی بەحرەین گەشەکردنی فووتساڵی خێراتر کردووە.

حەمزە قاسمی، یەکێک لە براوەکانی یارییەکانی ئاسیای گەنجان وتی: "فووتساڵ لە شارەکاندا لە تۆپی پێ بەناوبانگترە، چونکە یاریگای فووتساڵی ناو هۆڵەکان زیاترن لە یاریگای ئاسایی تۆپی پێ".

بەگوێرەی فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئەفغانستان، ١٠٠٠ یاریگای فووتساڵ لە سەرانسەری وڵاتدا هەن، کە ٤٠٠ دانەیان لە کابولی پایتەختن. بەپێی وتەی چەندین ڕاهێنەر و بەڕێوەبەری یاریگاکان، ئامادەبوونی خەڵک لە دوای سەرکەوتنی تیپی گەنجانەوە بە شێوەیەکی بەرچاو زیادی کردووە.

لە بەیانییەکی ئەم دواییانەدا، تیمێکی کرێکاران خەریکی دانانی لاستیکی لکێنەر بوون لە یاریگایەکی نوێ لە چاپراساک، کە شارۆچکەیەکی دوورەدەستە لە پارێزگای دایکوندی لە ناوەڕاستی وڵات.

خوداداد عەزیزی، یەکێک لە خاوەن یاریگاکان، لە کاتێکدا بۆنی چەسپەکە بەسەر یاریگاکەدا بڵاوبووەوە، وتی: "تیپی نیشتمانی بەڕاستی باشە؛ سەرنجێکی زۆری بۆ لای خۆی ڕاکێشاوە".

لە ناوچە شاخاوییەکانی دایکوندی یان دەوروبەری کابول، یاریگاکان زۆرجار دیارترین بینای ناوچەکەن — چوارچێوەی پۆڵا و تیشکی ڕووناکی کە لە ناو زەوییە چۆڵەکانەوە بەرز دەبنەوە. شەوانە، بینا ڕووناککراوەکان وەک کەشتی ئاسمانی دەردەکەون.

لە ساردترین مانگەکانی زستاندا، هۆڵە سەرداپۆشراوەکان دەبنە شوێنی کۆبوونەوە، کە دەیان هەوادار لەسەر کورسییەکانەوە سەیری یاریگاکان دەکەن. لە دەشت بەڕچی، کە گەڕەکێکی هەزارەنشینی کابولە و عەلیڕەزا لێی گەورە بووە، وەرزشەکە بووەتە بەشێکی دانەبڕاو. غەزەنفەر ئاریان، ڕێکخەرێکی پاڵەوانێتییەکان لە کابول وتی: "ناتوانیت خێزانێک بدۆزیتەوە کە منداڵێکیان یاری فووتساڵ نەکات".

عەلیڕەزا وتی کە خەونی ئەوە بووە بچێتە ناو تیپی نیشتمانی گەورانی ئەفغانستان یان یانە پیشەگەرەکانی ئەوروپا، بەڵام لەبری ئەوە پلانی هەیە ڕێز لە ئارەزووی دایک و باوکی بگرێت و پزیشکی بخوێنێت.

بۆ ئێستا، سەرنجی ئەو لەسەر یاریگایە. ئەو مەشق دەکات بۆ یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی گەنجان لە سێنیگال لەم ساڵدا، کە بڕیارە تیپی ئەفغانستان تێیدا ڕکابەری بکات.

ئەو وتی: "ئێمە ئەو هێزەمان لە بەحرەین هەبوو، کە بە ئاسانی یەکترمان لە ناو یاریگادا دەدۆزییەوە. کاتێک ئەفغانستان یەکگرتوو بێت، دەتوانین سەربکەوین".

*وێستگەنیوز بابەتەکەی وەک خۆی وەرگێڕاوە.

PM:02:36:25/02/2026

ئه‌م بابه‌ته 228 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

لێرەوە کۆمێنت بنوسە لە فەیسبوک دەردەکەوێت