لە ئۆپراسیۆنی سەربازییەوە بۆ ئۆپراسیۆنی ئابوری

بە بنبەست گەیشتی هەوڵە دیبلۆماسیەکانی نێوان واشنتۆن و تاران، قۆناغێکی دیکەی لە ململانێی نێوان هەردو وڵات هێناوەتە ئاراوە، جارێکیتر بژاردەی گەمارۆیەکی ئابوری توندی کردوەتە جێگرەوەی بژاردەی سەربازی، لە لێدوانەکانی ئەم دواییانەیدا دۆناڵد ترەمپ بە ڕونی ئاماژەی بە بێ ئومێدبونی خۆی کرد لە گەیشتن بە ڕێککەوتن لەگەڵ ئێراندا و جەختی لەوە کردەوە، کە ئەمجارە ئۆپەراسیۆنێکی ئابوری بێپێشینە و توند لەدژی ئەو وڵاتە بەرپادەکەن و چاوپۆشی لەهیچ مامەڵەیەکیش لەگەڵ ئێراندا ناکرێت، گوتارەکەی ترەمپ لە کاتێکدایە ئەو مۆڵەتەی ئەمەریکا بۆ دەسەڵاتدارانی تارانی دیاریکردبو وەک دوایین دەرفەت بۆ  گەشتن بە ڕێکەوتێکی گشتگیر  کۆتایی هاتوە، ئەم هەنگاوەش پەیامێکی ئاشکرایە، کە سەپاندنی ئابڵوقەی توند وەک جێگرەوەی ململانێی چەکداری، بوەتە چەقی ستراتیژیی واشنتۆن بۆ گۆشەگیرکردن و ئیفلیجکردنی ژێرخانی ئابوری ئێران.

ئەم گۆڕانکاریە لە سیاسەتی واشنتۆن و گەڕانەوە بۆ چوارچێوەی یەکەم، دەرخەری ئەو واقیعەیە، کە  ئەمریکا لە یەکلاییکردنەوەی دۆسیەی ئاڵۆزی ئێران لە ڕێگەی هێزی سەربازییەوە پاشەکشەی کردوە، یان لانیکەم گەیشتوەتە ئەو قەناعەتەی کە تێچوی هەر جوڵەیەکی سەربازی زۆر لەوە قورسترە، کە پێشبینی دەکرێت بێ ئەوەی هیچ زەمانەتێکیش هەبێت بۆ بەدیهێنانی ئەو ئەنجامە ستراتیژییانەی، کە واشنتۆن چاوەڕوانی دەکات، دەکرێت هەر لەبەر ئەم هۆکارەش، کۆشکی سپی دواجار ناچار بوبێت بگەڕێتەوە بۆ ئەو ئابڵوقە ئابورییەی، کە چەندین ساڵە پشتی پێ دەبەستێت و تاقیکردوەتەوە، تا لە ڕێگەی خنکاندنی ژێرخانە داراییەکان و سەپاندنی سزای قورسەوە، ئەو ئامانجانە بپێکێت، کە لە ڕێگەی بژاردەی سەربازییەوە بەدەستی نەهێنان.

هەرچەندە  لێدوانەکانی ترەمپ، کە بەسەری کاتژمێر دەگۆڕێت هیچی لەسەر بینا ناکرێت بەڵام گەڕانەوە بۆ بژاردەی سەپاندنی گەمارۆی ئابوری لەم قۆناغەدا بەشێوەیەکی گشتی دەلالەتی شکستهێنانی ئەمریکایە لە بەدیهێنانی ئامانجەکانی لە رێگەی هێرشی سەربازی و بژادەی جەنگەوە لە بەرامبەریشدا، بۆتاران دەکرێت وەک دەستکەوتێکی ستراتیژی لێکبدرێتەوە، سەرباری ئەوەی ئەم سزایانە کۆمەڵگەی ئێرانییان بە هیلاکییەکی زۆر بردوە، بەڵام بۆ تاران لەئێستادا خودی پرۆسەی مانەوەکە ئەولەویەت و ستراتیژە نەک دەستکەوتی دیکە.

ئەم ئابڵۆقەیەی ئێستا ترەمپ هەڕەشەی پێدەکات و وزیری گەنجینەی ئیدارەکەی تەئکیدی لێدەکاتەوە مشتومڕی ئەوە هەڵدەگرێت، ئایا دەتوانێت ئێران بەچۆکە بهێنێت  یان گەڕانەوەیە بۆ خاڵی سفر؟
بۆ هەڵسەنگاندنی ئەم تێڕامانە، پێویستە ئەوە لەبەرچاو بگیرێت، کۆماری ئیسلامی لە دەرەنجامی ئەزمونی دورودرێژی لەگەڵ سزاکاندا، پێشینەیەکی خۆگونجێنەری هەیە و خاوەنی تۆڕێکی ئاڵۆزە بۆ کەمکردنەوەی هەندێک لە کاریگەرییەکانی قەیران و گەمارۆکان، لەسەر ئەم بنەمایەش، چاوەڕوان دەکرێت ئۆپەراسیۆنە ئابورییە نوێیەکەی واشنتۆن، هەرچەندە توندیش بێت، ڕوبەڕوی هەمان ئەو سیستمە بەرگرییە ببێتەوە، کە تاران بە درێژایی دەیان ساڵ پەرەی پێداوە، ئەمەش ئەگەری داڕمانی خێرای ئابوری ئێران یان تەسلیمبوونی بێمەرجی ئەو وڵاتە بە فشاری ئابوری، دەخاتە دەرەوەی ئەگەرە واقیعییەکانەوە.

سەرئەنجام تێڕامانەکە لەوەدایە پێش ئەوەی واشنتۆن پەنا بۆ بژاردەی سەربازی و توندکردنەوەی فشارەکان بۆ سەر تاران ببات، دۆخی گەروی هورمز وەک ڕێڕەوێکی ستراتیژیی بازرگانی و  سەقامگیریی ئەمنی و  ئابوری وڵاتانی ناوچەکە و تەواوی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە بارێکی تەواو جێگیردا بو، هاوکات تاران پابەندییەکی زیاتری بۆ گفتوگۆ و لێکتێگەیشتن نیشان دەدا و نەرمی لە مامەڵەکانیدا دەنواند، بەڵام لە دوای گورزە سەربازییەکانی ئەمەریکا، ئیسرائیل بۆ سەر ئێران لە شوباتی ئەمساڵ هاوکێشەکە بەتەواوی پێچەوانە بوەتەوە، ئێستا گەروی هورمز بوەتە گەورەترین قەیران و ئاستەنگێکی مەترسیداری بۆ ئابوری ناوچەکە، بەشێک لە وڵاتانی ئەوروپا و چینیش دروست کردوە، دۆخی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستیش لەسەر ئاگرە و هیچ گەرەنتییەک لەبەردەم تەشەنەسەندنی ئاڵۆزییەکان و بەزاندنی سنوری وڵاتاندا نەماوەتەوە، لەم واقیعە نوێیەدا، ئێران نەک هەر باکی بە دانوستان نەماوە، بەڵکو منەت و  ترسی لە فراوانبوونی جەنگیش نیە لە کاتێکدا وڵاتانی ناوچەکە لە دۆخێکدان،  نە سەقامگیری ئابوریان هیچ زەمانەتێکی هەیە، نە سیادەو سەروەرییان،  لەگەڵ ئـەمانەشدا واشنتۆن، کە بە گورزی سەربازی هیچ ئامانجێکی نەپێکا، دەیەوێت دوبارە بگەڕێتەوە بۆ بژاردەی توندکردنەوەی ئابڵوقەکان، کەواتە حیکمەتی ئەم جەنگە لە چیدا بــو؟  ئایا ئەمە دەرەنجامی شکستی سیاسەتی ئێستای ئیدارەی ئەمریکا و هەنگاوە تاکڕەوییەکانی ترەمپ نییە لە ئاست ئەو ئەزمونە  کەڵەکەبوەی تاراندا، کە لەنێو یاریکردن بەکات و قەیرانەکاندا گەشەی کردوە؟ یان کۆدی ئاڵۆزتر و رەهەندی قوڵتر لەپشتەوەی ئەم بژاردە گۆڕینانەی واشنتۆن خۆی حەشارداوە؟ ئەم پرسیارانەش تەنها پێشهاتەکانی داهاتو پەردەی لەسەر لادەدەن.

PM:01:14:21/08/2026

ئه‌م بابه‌ته 412 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

هەموو وتارەکان کاتێک لە وێستگە نیوز بڵاودەبێتەوە تەنها بیروبۆچونی خاوەنەکانێتی