دوازدە ساڵ دوای فەرمانی 74، هێشتا برینەکان کراوەن

لە 3ـی ئابی 2014ـەدا، شەنگال تەنها داگیر نەکرا؛ مرۆڤ، ئایین، شوناس و مێژووی کۆمەڵگەیەکی ڕەسەن کرانە ئامانج. هێرشەکەی داعش هەوڵێکی ڕێکخراو بوو بۆ کوشتن، ڕفاندن، کۆیلەکردن و سڕینەوەی ئێزدییەکان لە خاکی باوباپیرانیان.

بەپێی ڕاپۆرتی ڕێکخراوی نێودەوڵەتی کۆچ⁠، لە نێوان 2 هەزار تا 5 هەزار و 500 ئێزدی گیانیان لەدەست داوە، نزیکەی 6386 ژن و منداڵ ڕفێنراون و لە نێوان 350 تا 450 هەزار کەس لە شەنگال ئاوارە بوون. زیاتر لە 200 گۆڕی بەکۆمەڵیش لە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی داعش دۆزراونەتەوە.

بەڵام دوازدە ساڵ دوای جینۆسایدەکە، پرسیارە سەرەکییەکە ئەوەیە: ئایا تەنها یادکردنەوەی قوربانییان بەسە؟

لە 3ـی ئابی 2025دا، نوێنەری نەتەوە یەکگرتووەکان لە عێراق ڕایگەیاند کە هێشتا زیاتر لە 2600 ئێزدی دیارنەماون و زیاتر لە 200 هەزار کەس بێ‌ماڵ و ئاوارەن⁠. ئەمە مانای ئەوەیە کە جینۆسایدەکە تەنها ڕووداوێکی کۆتایی‌هاتووی مێژوویی نییە؛ بەڵکو کاریگەرییەکانی تا ئەمڕۆ لە ژیانی خێزانەکاندا بەردەوامن.

یادەوەری بەبێ دادپەروەری تەواو نابێت

هەموو ساڵێک لە 3ـی ئابدا بۆنە و وتار و پەیامی هاوخەمی ڕێک دەخرێن؛ بەڵام دادپەروەری بە وتار بەدی نایەت. تا ئەو کاتەی تاوانباران بە شێوەی یاسایی بەرپرسیار نەکرێن، دیارنەماوان نەدۆزرێنەوە، گۆڕە بەکۆمەڵەکان نەکرێنەوە و قەرەبووی زیانلێکەوتووان نەدرێتەوە، برینی شەنگال بە کراوەیی دەمێنێتەوە.

بۆچی گەڕانەوە هێشتا دژوارە؟

گەڕانەوە تەنها بە داخستنی کەمپەکان ڕوونادات. خێزانێک کاتێک دەتوانێت بگەڕێتەوە کە ئاسایش، خانوو، قوتابخانە، نەخۆشخانە، کار و ئیدارەیەکی متمانەپێکراوی هەبێت.

ڕێککەوتنی شنگال لە ساڵی 2020دا بە مەبەستی ڕێکخستنەوەی ئیدارە و ئاسایشی ناوچەکە واژۆ کرا؛ بەڵام نەتەوە یەکگرتووەکان لە 2025دا جەختی کردەوە کە بەهۆی ناکۆکیی سیاسی و ملمـلانێی هێزە ناوخۆیی و دەرەکییەکان، بە تەواوی جێبەجێ نەکراوە.

بەرژەوەندیی دانیشتووانی شنگال نابێت ببێتە قوربانیی ملمـلانێی بەغدا، هەولێر و هێزە دەرەکییەکان. خەڵکی شنگال خۆیان دەبێت بەشدار و خاوەن‌بڕیار بن لە دیاریکردنی داهاتووی ئیداری و ئاسایشی ناوچەکەیان.

یادکردنەوەی ڕاستەقینە چییە؟

یادکردنەوەی ڕاستەقینە بریتییە لە:

* دۆزینەوەی دیارنەماوان و چارەنووسی ڕفێنراوان؛
* کردنەوە و ناسینەوەی قوربانییانی گۆڕە بەکۆمەڵەکان؛
* دادگاییکردنی تاوانباران بە تۆمەتی جینۆساید؛
* خێراکردنی قەرەبوو و پشتگیریی دەروونیی ڕزگاربووان؛
* ئاوەدانکردنەوەی شنگال و مسۆگەرکردنی گەڕانەوەی ئارەزوومەندانە و سەلامەت؛
* پاراستنی بەڵگە و یادەوەریی جینۆساید لە کتێب، قوتابخانە و ئەرشیفی نیشتمانی.

٣ی ئاب نابێت تەنها ڕۆژێک بێت بۆ نووسینی پەیامی هاوخەمی؛ دەبێت ڕۆژی نوێکردنەوەی بەڵێن بێت: بەڵێنی دادپەروەری، بەڵێنی گەڕاندنەوەی شەنگال بۆ خاوەنە ڕاستەقینەکانی و بەڵێنی ئەوەی هیچ کۆمەڵگەیەکی تر بەهۆی ئایین و شوناسی خۆی نەکرێتەوە قوربانیی فەرمانێکی نوێ
تێبینی

فەرمانی «74» لەو باوەڕە مێژووییەوە هاتووە کە ئێزیدییەکان پێشتر 73 جار تووشی کوشتار، ڕاگواستن و هەوڵی سڕینەوەی ئایین و ناسنامەکەیان بوون.

PM:12:08:03/08/2026

ئه‌م بابه‌ته 68 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

هەموو وتارەکان کاتێک لە وێستگە نیوز بڵاودەبێتەوە تەنها بیروبۆچونی خاوەنەکانێتی