ناکۆکی لەسەر دەسەڵات بێ دەسەڵاتی کردن
ئاوات جەمال ساڵح
تاکە دەستکەوتنی پارە کە خەڵکی هەرێمی کوردستانی پێوە گرێدراوە بوونی نەوتە رەشەکەی ژێریەتی، لە نێوان بێنە و بەردەی رێککەوتنی سیاسییەکان لەگەڵ عێراق و دونیای دەرەوە، وا خەریکە عێراق ئەو دەرچەش نەهێڵێت کە بۆری نەوتی هەرێم بۆ هەناردەی نەوتەکەی بەکاربێت، کە پارتی و یەکێتی وەک خۆراک بۆ خەڵک دەیبنن و خۆیان پارەەکی زەبەلاحی پێ پەیدا دەکەن، ئەوەتا سەرۆک وەزیرانە تازەکەی عێراق، رێنمایی وەزارەتی نەوتی کردووە لەبری بۆری رێگەی وشکانی بدۆزنەوە.
هۆکاری نەمانی ئەو سەرچاوە گرنگە لە حاڵێکدا نەوتەکەی خۆشت لە دەستی عێراقە، دەکرێ یەکسەر ناوی ئەو پارت و بەرپرسانە بوترێ لێی بەرپرسن، تۆ ببینە، ناکۆکی نێوان پارتی و یەکێتی بۆ هەرێمی کوردستان و تەنانەت عێراق بە گشتی دۆخەکەی چۆن شێواندووە، چونکە ئەم دوو حزبە زۆربەی دەسەڵات و کاریگەری سیاسی و ئابووری لە هەرێمدا هەیە، کە رێکناکەون، بێ دەسەڵاتی و ناکۆکی بۆ ژینگە ئاساییەکەی خەڵک لێ کەوتووەتەوە؛
جێگیری سیاسی: ناکۆکی نێوانیان زۆرجار بووەتە هۆی قەیرانی حکومەت و دواکەوتنی پەرلەمان یان کابینە. رێککەوتن دەتوانێت ئارامی و جێگیری زیاتر دروست بکات.
باشترکردنی خزمەتگوزاری: کاتێک حکومەت بە شێوەیەکی یەکگرتوو کار بکات، بڕیارگرتن خێراتر دەبێت و کارەکانی وەک موچە، کارەبا، ئاو و تەندروستی باشتر بەڕێوەدەچن.
هێزی دانوستان لەگەڵ بەغدا: کاتێک کورد بە دەنگێکی یەکگرتوو قسە بکات، لە بابەتەکانی وەک بودجە، نەوت، ماددەی 140، و مافە دەستوورییەکان هێزدارتر دەبێت.
پاراستنی ئاسایش: مێژووی شەڕی ناوخۆیی لە 1990ـەکاندا نیشانی داوە ناکۆکی نێوان هێزە کوردییە سەرەکییەکان دەتوانێت مەترسی دروست بکات. رێککەوتن هۆکاری ئارامی کۆمەڵایەتییە.
گەشەی ئابووری و وەبەرهێنان: وەبەرهێنەران زیاتر باوەڕ بە ناوچەیەک دەکەن کە جێگیر و ئارام بێت. هاوبەشی سیاسی دەتوانێت ئابووری چالاکتر بکات.
یەکگرتوویی نەتەوەیی: زۆر کەس پێیان وایە کە دووبەرەکی نێوان هێزە کوردییەکان هێزی گشتیی کورد کەم دەکات، بەڵام رێککەوتن هەستی یەکگرتوویی زیاد دەکات.
لە هەندێک بابەتدا ناچار دەبن هاوکاری بکەن، وەک:
پێکهێنانی حکومەتی هەرێم
دانوستان لەگەڵ بەغدا
بابەتەکانی ئاسایش و بودجە
بەڵام لە هەمان کاتدا، کێشەیان هەیە لەسەر:
دابەشکردنی دەسەڵات و پۆستەکان
کاروباری نەوت و دارایی
کاریگەری لە ناوچە جیاوازەکان
هەڵبژاردن و دەنگی جەماوەر
بۆیە زۆربەی جار "رێککەوتنی تەواو” دروست نابێت، بەڵکو جۆرێک لە هاوسەنگی و رێککەوتنی کاتی دروست دەبێت بەپێی بەرژەوەندیی سیاسی و ئابووری، هەرکاتێک بەرژەوەندییان لەق بوو، زیاتر لەیەکتر دوور دەکەونە و پیاوچاو و حیز سەرقاڵی نزیک کردنەوەیان دەبن.
مێژوو نیشانی داوە کاتێک فشارێکی گەورە هەبێت ــ وەک قەیرانی ئابووری، فشار لە بەغدا، یان مەترسیی ئاسایشی ــ نزیکتر دەبنەوە.، کاتێک بارودۆخ ئارامتر بێت، ململانێی نێوانیان زیاتر دەردەکەوێت، کەواتە شەڕەکە هێندە لەسەر دەسەڵاتە هێندە بۆ خەڵک نییە، لە غیابی ناکۆکییەکانیش، دەسەڵات بێ هێز دەبێ و توانای بڕیاردان بەدەست نایەت، ئەمەش جگە لە بێ دەسەڵات بوون، هیچ پێناسەیەکی تر هەڵناگرێ!
PM:08:33:21/05/2026
ئهم بابهته 156
جار خوێنراوهتهوه
هەموو وتارەکان کاتێک لە وێستگە نیوز بڵاودەبێتەوە تەنها بیروبۆچونی خاوەنەکانێتی