چەتر و داکۆ

‌د. دڵشاد مستەفا

چەتری کەلتووری و ئینستتیوتی داکۆ:  پارێزەرانی سەرمایەی ڕەمزی و بووژێنەرەوەی فەزای گشتی لە سلێمانی

خوێندنەوەیەکی خێرا و  خاکەڕا بۆ ئەزموونی گەشەپێدانی کەلتوور و هونەر

لە ڕوانگەی سۆسیۆلۆژیای کەلتوورییەوە ، سەرهەڵدانی دامەزراوە مەدەنییە کەلتوورییەکان لە کۆمەڵگە ڕاگوزەرەکاندا وەک زەروورەتێکی مێژوویی و فیکری دەبینرێت بۆ پاراستنی کۆیادەوەری و پەرەپێدانی سەرمایەی ڕەمزی. لە گۆڕەپانی ڕۆشنبیریی هاوچەرخی کوردستاندا، چەندین دەستپێشخەری دێنە کایەوە، بەڵام تەنها ئەوانە دەبنە بەشێکی زیندوو لە مێژوو کە دەتوانن ڕۆحی شار و پێداویستییەکانی سەردەم پێکەوە گرێ بدەن. (چەتری کەلتووری) و (ئینستتیوتی داکۆ بۆ گەشەپێدانی کەلتوور و هونەر)، وەک دوو دیاردەی مەدەنی و هونەری لە ماوەی دەستبەکاربوونیاندا، توانیان ببنە هێزێکی بزاوتنەر و کۆکەرەوە لە پێناو پاڵپشتیکردن و گەشەپێدانی چالاکییە هونەری و ئەدەبییەکانی شاری سلێمانیدا. بەپێی تیۆرەکانی کۆمەڵناسی فەڕەنسی «پیێر بۆردیۆ» دەربارەی سەرمایەی کەلتووری، کاتێک دامەزراوەیەک دەتوانێت کایە جیاوازەکانی هونەر و ئەدەب کۆبکاتەوە و بەرهەمیان بهێنێتەوە، ئەوا لە ڕاستیدا خەریکی بونیادنانی هێزێکی نەرم و هەژمووندارە کە لە دەرەوەی بازنە تەسکەکانی سیاسەت و ئابووری کار دەکات.

سلێمانی، کە بە حوکمی مێژوو، ئەدەب و جوگرافیای مرۆیی خۆی پایتەختی ڕۆشنبیریی کوردستانە، هەمیشە پێویستی بە میکانیزمی نوێ هەیە بۆ پاراستن و تۆخکردنەوەی ئەم شوناسە. لە زانستی کەلتوورناسیدا، شوناسی شارەکان شتێکی چەقبەستوو نییە، بەڵکو پرۆسەیەکی بەردەوامە لە دروستبوونەوە، وەک ئەوەی (ستیوارت هۆڵ)  ئاماژەی پێدەدات کە شوناسی کەلتووری بەرهەمی مێژوو و کارلێکی بەردەوامی تاک و دامەزراوەکانە. چەتری کەلتووری و ئینستتیوتی داکۆ بە تێگەیشتنێکی قووڵەوە لەم بەرپرسیارێتییە، توانیان لە ڕێگەی پاڵپشتیکردنی نمایشە شانۆییەکان، فێستیڤاڵە هونەرییەکان، پانێڵی هزری و پێشانگاکانەوە، تۆزی بێدەنگی لەسەر زۆرێک لە کایە هونەرییەکان بتەکێنن. ئەوان شوناسی کەلتووریی شارەکەیان نەکردە دروشمێکی وشکی لۆکاڵی، بەڵکو کردیانە ئامرازێکی کاریگەر بۆ بەهێزکردنی دنیابینیی مرۆیی، لێبووردەیی و کرانەوە بە ڕووی بەها گەردوونییەکاندا. ئەمەش هاوتایە لەگەڵ چەمکی هێزی نەرم و دیپلۆماسییەتی کەلتووری لای جۆزێف نای، کە تێیدا کەلتوور دەبێتە پردێک بۆ پەیوەندیی مرۆیی و کاریگەریدانان لە ڕێگەی جوانیناسییەوە نەک سەپاندن.

لە لایەکی دیکەوە، ئەم چالاکییانە بوونە هۆی بووژاندنەوەی فەزای گشتی لە شارەکەدا، بەو مانایەی کە فەیلەسووفی ئەڵمانی (یۆرگن هابرماس) پێناسەی دەکات؛ واتە فەزایەک کە تێیدا هاووڵاتیان و ڕۆشنبیران بە ئازادی کۆدەبنەوە و گفتوگۆ لەسەر پرسە جوانیناسی و کۆمەڵایەتییەکان دەکەن.ئەم دوو دامەزراوەیە توانیان ئەم پانتاییە لە مەترسیی پوکانەوە و بێدەنگی بپارێزن، و وزەی گەنجان و ئەزموونی نەوەی پێشوو لە یەک بازنەی داهێناندا کۆبکەنەوە.

بێگومان لە بەڕێوەبردنی کەلتووری و هەموو پڕۆژەیەکی مەدەنیدا، هیچ هەوڵێک بەدەر نییە لە کەم و کورتی، ڕەخنە و ئاستەنگی بابەتی. کارکردن لە ژینگەیەکی ئاڵۆزدا هەمیشە ئەگەری هەڵەی کارگێڕی یان هونەریی تێدایە؛ بەڵام لە لۆژیکی هەڵسەنگاندنی دامەزراوەییدا، پێوەر بریتییە لە هاوسەنگیی نێوان داهێنان و کەموکوڕییەکان. ئەوەی کاری چەتری کەلتووری و ئینستتیوتی داکۆ لەوانی تر جیا دەکاتەوە، قورسایی بەرهەمەکان، کوالێتیی کار و بەردەوامییانە. ئەم دۆخە ئەرێنییەی ئەوان خوڵقاندیان، هاوکێشەکەی بە جۆرێک گۆڕی کە تەنانەت نەیار و ڕەخنەگرە سەرسەختەکانیش ناتوانن نکۆڵی لە قەبارە و کاریگەریی ئەم هێزە بکەن. کاتێک کارێکی کەلتووری دەگاتە ئاستێک کە نەیارەکانی بە ناچاری وەک هێزێکی کاریگەر، ڕێکخراو و هەژمووندار لێی بڕوانن، ئەوە بەڵگەی زیندوویی و سەرکەوتنی ستراتیژییە؛ چونکە دانپێدانانی نەیار، بەرزترین پلەی سەلماندنی بوون و کاریگەرییە لە کایەی گشتیدا.

ئەزموونی چەتری کەلتووری و ئینستتیوتی داکۆ سەلماندیان کە کەلتوور تەنها پاشکۆی سیاسەت و ئابووری نییە، بەڵکو داینەمۆی سەرەکیی بونیادنانی کۆمەڵگەیەکی تەندروست، هوشیار و خۆڕاگرە. ئەوان پەیامێکی ڕوون و زانستییان گەیاند: پاراستنی شوناسی پایتەختی ڕۆشنبیری و گۆڕینی بۆ ئامرازێکی مرۆیی، پێویستی بە دیدگایەکی قووڵ، کاری دەستەجەمعی و ئیرادەیەکی بەهێز هەیە، تاوەکو ئەدەب و هونەر   ببنە پردێک بۆ گەیشتن بە مرۆڤبوونێکی باڵاتر و جیهانێکی جوانتر.


PM:11:09:20/11/2026

ئه‌م بابه‌ته 296 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌



هەموو وتارەکان کاتێک لە وێستگە نیوز بڵاودەبێتەوە تەنها بیروبۆچونی خاوەنەکانێتی